
این یک آزمایش بود
عکس های دیگری بزودی می فرستم
1- گاهی به تماشای غروب آفتاب بنشینیم.
2 - سعی کنیم بیشتر بخندیم.
3- تلاش کنیم کمتر گله کنیم.
4 - با تلفن کردن به یک دوست قدیمی، او را غافلگیر کنیم.
5 - گاهی هدیههایی که گرفتهایم را بیرون بیاوریم و تماشا کنیم.
6 - بیشتردعا کنیم.
7 - در داخل آسانسور و راه پله و... باآدمها صحبت کنیم.
8- هر از گاهی نفس عمیق بکشیم.
9- لذت عطسه کردن را حس کنیم.
10- قدر این که پایمان نشکسته است را بدانیم.
11- زمزمه کنیم و آواز بخوانیم.
12- سعی کنیم با حداقل یک ویژگی منحصر به فرد با بقیه فرق داشته باشیم .
13- گاهی به دنیای بالای سرمان خیره شویم.
14- با حیوانات و سایر جانداران مهربان باشیم.
15- برای انجام کارهایی که ماهها مانده و انجام نشده در آخر همین هفته برنامهریزی کنیم!
16- از تفکردرباره تناقضات لذت ببریم.
17- برای کارهایمان برنامهریزی کنیم و آن را طبق برنامه انجام دهیم. البته کار مشکلی است!
18- مجموعهای از یک چیز (تمبر، برگ، سنگ، کتاب و... )برای خودمان جمعآوری کنیم.
19- در یک روز برفی با خانواده آدم برفی بسازیم.
20- گاهی در حوض یا استخر شنا کنیم، البته اگر کنار ماهیها باشد چه بهتر.
21- گاهی از درخت بالا برویم.
22- احساس خود را در باره زیبایی ها به دیگران بگوئیم.
23- گاهی کمی پابرهنه راه برویم!.
24- بدون آن که مقصد خاصی داشته باشیم پیاده روی کنیم.
25- گاهی نیمه شبها از خواب بیدار شویم و از خدا بخاطر نعمتهایش تشکر کنیم
26- در جلوی آینه بایستیم وخودمان را تماشا کنیم.
27- سعی کنیم فقط نشنویم، بلکه به طور فعال گوش کنیم.
28- رنگها را بشناسیم و از آنها لذت ببریم .
29- وقتی از خواب بیدار میشویم، زنده بودن را حس کنیم.
30- زیر باران راه برویم.
31- کمتر حرف بزنیم و بیشتر گوش کنیم ..
32- قبل از آن که مجبور به رژیم گرفتن بشویم، ورزش کنیم و مراقب تغذیه خود باشیم .
33- چند بازی و سرگرمی مانند شطرنج و... را یاد بگیریم.
34- اگر توانستیم گاهی کنار رودخانه بنشینیم و در سکوت به صدای آب گوش کنیم.
35- هرگز شوخ طبعی خود را از دست ندهیم.
36- احترام به اطرافیان را هرگز فراموش نکنیم.
37- به دنیای شعر و ادبیات نزدیک تر شویم.
38- گاهی از دیدن یک فیلم در کنار همه اعضای خانواده لذت ببریم.
39- تماشای گل و گیاه را به چشمان خود هدیه کنیم.
40- از هر آنچه که داریم خود و دیگران استفاده کنیم ممکن است فردا دیر باشد
دریاچه ارومیه بزرگترین زیست کره آبی ایران که با عناوین تالاب بینالمللی، پارک ملی و ذخیره گاه زیست کره در جهان شناخته می شود وضعیت نامطلوبی دارد و خشک شدن کامل دریاچه دور از انتظار نیست. خشکی دریاچه ارومیه همه چیز را به شدت متاثر کرده است: گردشگری، کشتیرانی، توریسم، استفاده از آب دریاچه برای شنا، لجندرمانی و ... از نظر اقتصادی - اجتماعی و حتی کشاورزی منطقه نیز تحت تاثیر قرار گرفته است.
تبدیل ۲۵۰ هکتار از زمینهای اطراف دریاچه به شوره زار، شوری فوق اشباع آب، تهدید حیات آرتیمیا، کاهش پرندگان مهاجر و برهم خوردن تعادل زیستی به دنبال احداث میانگذر، محورهای گفتگوی مهر با مدیرکل محیط زیست آذربایجان غربی در مورد آخرین وضعیت دریاچه ارومیه است.
به گزارش خبرنگار مهر، دریاچه ارومیه بزرگترین زیست کره آبی ایران که با عناوین تالاب بینالمللی، پارک ملی و ذخیرهگاه زیست کره در جهان شناخته می شود وضعیت نامطلوبی دارد و خشک شدن کامل دریاچه دور از انتظار نیست. در گفتگوی پیش رو با مدیرکل اداره محیط زیست آذربایجان غربی آخرین وضعیت دریاچه ارومیه در ابعاد مختلف بررسی شده که در ادامه آن را می خوانید:
* خبرگزاری مهر - گروه اجتماعی: آخرین اطلاعات از وضعیت عمومی دریاچه ارومیه را با توجه به کاهش روز افزون آب این ذخیره گاه بزرگ توضیح دهید.
- حسن عباس نژاد: در خصوص آخرین وضعیت عمومی دریاچه ارومیه باید گفت، متاسفانه از سال ۱۳۷۶ در اثر بروز خشکسالی و عوامل انسان ساخت (مانند احداث سدها) روز به روز از سطح ارتفاع تراز آب آن کاسته شده به طوری که در حال حاضر از ۵۷۰ هزار هکتار مساحت آبی آن حدود ۲۵۰ هزار هکتار به زمینهای شورهزار تبدیل شده و در مقایسه با ارتفاع ماگزیمم آن در سال ۱۳۷۴ حدود ۵/۶ متر کاهش داشته است؛ این در حالی است که میزان تراز اکولوژیک دریاچه ارومیه (۱۲۷۴ متر) حدود ۵/۲ تر کاهش داشته و زمینه بروز بحران زیست محیطی را در این پیکره طبیعی فراهم کرده است.
* کارشناسان داخلی محیط زیست و حتی متخصصان ارشد محیط زیست دنیا نسبت به نابودی دریاچه ارومیه تا سه سال آینده هشدار داده اند، آیا شما که وظیفه مدیریت و حفاظت این زیست کره آبی را بر عهده دارید این هشدار را جدی تلقی می کنید؟
- اگر بخواهیم سوابق دریاچه ارومیه را مورد بررسی قرار دهیم در ۴۰ سال گذشته نیز یک بار دریاچه با کمبود شدید آب مواجه شده و بعدها به دلیل جبران آب و نزولات جوی در حوزه آبریز آن به حیات اولیه و مطلوب برگشته است. اما در حال حاضر با توجه به تغییرات شدیدی که در سطح جهان در خصوص وضعیت عمومی آب به وجود آمده است، خشک شدن کامل دریاچه دور از انتظار نیست و اگر وضعیت به همین منوال پیش رود، بحران زیست محیطی زیادتر شده و دریاچه تمام ویژگیهای زیستی و غیرزیستی خود را از دست خواهد داد و این به منزله نابودی دریاچه است.
* مذاکرات جدی پیرامون تعیین حق آبه دریاچه و الزام دستگاهها(وزارتخانه های نیرو، کشاورزی- سازمان محیط زیست و استانداری های همجوار) از سوی دولت انجام شده، چرا نتایج این مذاکرات اجرایی نمی شود؟
- در مورد این سئوال بایستی گفت که با توجه به اهمیت دریاچه ارومیه نگاه دولت به برون رفت دریاچه از مشکلات پیش آمده نگاه بسیار مثبتی است. دریاچه ارومیه اولین زیستگاه آبی کشور است که در قالب طرح حفاظت از تالابها سند مدیریت زیست بومی آن تهیه و به امضا دولتمردان رسیده است. این به این معنی است که بایستی مدیریت آب در حوزه آبریز دریاچه (در سطح ۵۲ هزار کیلومتر مربع) با در نظر گرفتن اولویت حق آبه دریاچه اعمال شود. ضمن اینکه سه بحث اساسی انتقال حوزهای، بارور نمودن ابرها و افزایش راندمان آبیاری کشاورزی از طرحهای در دست اجرا است و اعتبارات لازم از طریق کارگروه مربوطه تامین شده اما اجرای برنامهها مستلزم زمان است و به طور حتم خواهد توانست آینده خوبی را برای دریاچه ترسیم کند.
* چرا این برنامه ها در سرنوشت دریاچه ارومیه تا امروز تاثیری نداشته و هر روز شاهد بحرانی تر شدن وضعیت این تالاب بین المللی هستیم؟
- طرحها فعلاً اجرایی نشده اند، در صورتی که اجرایی بشود حتی [حق] السهم دریاچه یعنی حدود ۹/۳ میلیارد مترمکعب آن از حوزه در قالب طرحهای گفته شده در بند ۳ تامین و دریاچه در تراز ۱۲۷۴ متر نگه داشته خواهد شد و این به منزله حفظ ویژگیهای زیستی این زیست بوم با ارزش است.
* به طور کلی میزان حق آبه مورد نیاز دریاچه تا امروز چقدر بوده و چه میزان از این نیاز با قراردادهای بسته شده تامین می شود؟
- میزان حق آبه مورد نیاز در دریاچه ۹/۳ میلیارد متر مکعب با در نظر گرفتن میزان تبخیر از سطح دریاچه است و سهم استانهای واقع در حوزه آبریز مشخص و با اجرای طرحهای تعریف شده تامین خواهد شد.
* استاندارد شوری دریاچه ارومیه چگونه است و در حال حاضر شوری دریاچه تا چه حدی است؟
- در حال حاضر با کم شدن آب دریاچه ارومیه میزان شوری به حد فوق اشباع یعنی بیش از ۳۵۰ گرم در لیتر رسیده در حالی که میزان شوری متوسط دریاچه بین ۱۸۵ تا ۲۱۰ گرم در لیتر است. در میزان شوری مربوطه ویژگیهای زیستی در دریاچه حفظ خواهد شد. متاسفانه در شوری موجود که فوق اشباع است حیات آرتمیا تنها جاندار دریاچه رو به تهدید جدی است، حرکت شناورها به کندی انجام می شود و مهمتر از همه نمک کریستالیزه شده و کف دریاچه لایهای از نمک (قشر ضخیم) پوشانده است.
* تنها موجود زنده دریاچه ارومیه آرتمیا است، اکنون حیات این موجود چگونه ارزیابی می شود، آیا خطر انقراض آرتیما را در دریاچه تهدید نمی کند، چگونه می توان به بقای آن برای ادامه حیات کمک کرد؟
- آرتمیا اورمیانا یکی از هفت گونه آرتمیای جهان است. با افزایش شوری و تغییر در فلور دریاچه (جلبکها) میزان زیست آرتمیان به حد کمتر از یک عدد در واحد لیتر رسیده و زندگی این جانور باارزش رو به تهدید جدی است، در صورتی میتوان به زندگی و بقا آرتمیا کمک کرد که زیستگاه این جاندار دارای حداقل شرایط زیستی باشد، یعنی آوردن آب به دریاچه، کم کردن میزان شوری و مهیا نمودن زمینه رشد و تکثیر آرتمیا.
* با توجه به مشکل آرتمیا در دریاچه که غذای اصلی پرندگان به خصوص فلامینگو است، پرندگان در حاشیه دریاچه چگونه زندگی می کنند و وضعیت مهاجرت پرنده ها چگونه است؟
- در حاشیه دریاچه ارومیه تالابهای اقماری بسیاری وجود دارد که محل زیست انواع پرندگان بومی و مهاجر بوده و وضعیت زیستی این پرندگان که به دریاچه ارتباطی ندارد، خوب ارزیابی میشود و این به خاطر پویایی تالابهای اقماری است. اما پرنده فلامینگو که زندگی آن به دریاچه وابسته است و تغذیه آن از آرتمیا است، جمعیت قابل ملاحظهای با مقایسه با جمعیتهای سال قبل ندارد. مسئله مهاجرت پرندگان تحت تاثیر خشکی دریاچه قرار گرفته است، تعداد پرندگان مهاجر کم شده و خصوصاً این موضوع در بین جمعیت فلامینگوها مشهود است، در دریاچه ارومیه تعداد فلامینگوهای تخمگذار به دهها هزار می رسید در حالی که در حال حاضر با توجه به تغییرات اکولوژیک شدیدی که در جزایر 9 گانه پارک ملی که محل تخم گذاری و جوجه آوری این پرندگان است جزایر مذکور از حیض انتفاع خارج شده و به صورت پراکنده در سطح دریاچه و حواشی آن تخمگذاری میکنند و از جمعیت بسیار کم برخوردار است.
* واکنش عمومی نسبت به خشکی دریاچه ارومیه را چگونه ارزیابی می کنید و چه طرحهای برای احیای مجدد این اکوسیستم آبی بین المللی اندیشیده شده است؟
- خشکی دریاچه ارومیه همه چیز را به شدت متاثر کرده است: گردشگری، کشتیرانی، توریسم، استفاده از آب دریاچه برای شنا، لجندرمانی و ... از نظر اقتصادی - اجتماعی و حتی کشاورزی منطقه نیز تحت تاثیر قرار گرفته است. کارگروه عمده به ریاست معاون اول رئیس جمهورتشکیل شده و با کمک ارگانهایی مانند وزارت نیرو، جهاد کشاورزی و محیط زیست پروژههای اساسی مانند انتقال حوزهای آب، بارور کردن ابرها، افزایش راندمان آبیاری کشاورزی و تغییر الگوی کشت در منطقه تجدید نظر در ساخت سدها بر روی رودخانههای منتهی به دریاچه ارومیه از طرحها و پروژه های معنی دارتری است که انشاءالله در روزهای آتی در حوزه آبریز دریاچه ارومیه اجرا می شود.
* چه میزان اعتبار برای احیای کامل دریاچه نیاز است و چقدر آن تا کنون تامین شده است؟
- طرحهای اجرایی که میتواند نقش مهمی در احیاء دریاچه ارومیه داشته باشند توسط دستگاههای اجرایی سه استان تعریف و به تصویب زیرگروه ستاد ملی مدیریت حوضه آبخیز دریاچه ارومیه رسیده که اطلاعات نهایی در این خصوص بعد از تصویب ستاد ملی اعلام خواهد شد.
* بسیاری معتقدند میاندگذر دریاچه ارومیه به دلیل رعایت نکردن وِیژگیهای ارزیابی زیست محیطی سهم بسیاری در بر هم خوردن تعادل دریاچه ارومیه داشته، آیا به نظر شما هم این میانگذر تاثیری بر خشکی دریاچه و بروز فاجعه زیست محیطی داشته است؟
- مسلماً جاده شهید کلانتری که باعث عدم ارتباط هیدرولوژیکی کامل بین دو قسمت شمالی و جنوبی دریاچه شده است تاثیر مثبتی در روند ادامه حیات دریاچه نداشته است. این میانگذر باعث جمع شدن رسوبات در اطراف جاده شهید کلانتری که از داخل دریاچه میشود و این تاثیر منفی را در جریان هیدرولوژی دریاچه بوجود آورده است
برگرفته از سایت
iranazar.net
تاریخچه ارومیه
شهرستان ارومیه؛ مهم ترین منطقه ی آذربایجان غربی است که وجود جاذبه های متعدد طبیعی و تاریخی، آن را از نظر گردشگری برجسته و قابل توجه نموده است.
انواع درختان کهن سال در میان چمن زارهای سبز و خرم و باغ ها و بوستان های با صفا این شهرستان را در برگرفته اند. به عقیده بعضی از مورخین ارومیه محل تولد زرتشت پیغمبر بوده است.
اهالی این منطقه به شغل های کشاورزی، دام داری، صنایع دستی و شغل های خدماتی و بازرگانی اشتغال دارند. دریاچه ارومیه در این شهرستان؛ مهم ترین پدیده طبیعی، اقتصادی و گردشگری به شمار می آید.
ارومیه از نظر کشاورزی، باغ داری و دام داری خودکفا بوده و جایگاه مناسبی دارد. پارک ملی، چشمه های متعدد منطقه، مناطق حفاظت شده، کوه های سر به فلک کشیده، مراتع ییلاقی و از همه مهم تر دریاچه ارومیه به همراه جزایر متعدد داخل آن و زیستگاه های پرندگان عمده ترین جاذبه های طبیعی شهرستان ارومیه را تشکیل می دهند. هم چنین پیشینه ی غنی و تاریخ پرفراز و نشیب منطقه نیز باعث وجود اماکن و بناهای تاریخی متعددی در این ناحیه شده است. مساجد زیادی نیز در این منطقه وجود دارند که برخی از آن ها مانند مسجد سردار ارومیه از جمله آثار دیدنی منطقه به شمار می روند. کلیساهای متعدد موجود در ارومیه نیز جزو بناهای تاریخی و معماری با ارزش هستند. کلیسای مارقویا که یکی از قدیمی ترین بناهای مذهبی است؛ منسوب به حضرت قوما یکی از دوازده حواریون مسیح (ع) است. کلیسای قدیمی ماریوخنه که سبک معماری آن متعلق به قرن پنجم میلادی است، آتشکده تمر که مربوط به دوره سلاطین هخامنشی است و ده ها قلعه، پل، مدرسه، حمام، مقبره، عمارت، خانه، سنگ نبشته همراه با بازار ارومیه؛ مجموعه ای دیدنی به وجود آورده اند.
منطقه تاریخی ارومیه
از قرن ها پیش مهد تمدن و مرکز علم و دانش بوده و شهر ارومیه یکی از مناطق معتبر علوم قدیمی به شمار می رفته و علما و فضلا و دانشمندان متبحر، اصول فقه اسلامی و حکمت و فلسفه و ادبیات را به علاقه مندان تدریس می کردند. مکان های دیدنی و تاریخی شهرستان ارومیه یکی از مهم ترین مناطق آذربایجان است که وجود جاذبه های متعدد طبیعی و تاریخی، آن را از نظر گردشگری برجسته و قابل توجه نموده است. پارک ملی دریاچه ارومیه، چشمه های متعدد منطقه که خاصیت درمانی دارند، مناطق حفاظت شده، کوه های سر به فلک کشیده، مراتع ییلاقی و از همه مهم تر دریاچه ارومیه به همراه جزایر متعدد داخل آن و زیستگاه های پرندگان عمده ترین جاذبه های طبیعی شهرستان ارومیه هستند. هم چنین پیشینه ی غنی و تاریخ پر فراز و نشیب منطقه نیز باعث ایجاد اماکن و بناهای تاریخی متعددی در این ناحیه شده است. مساجد زیادی نیز در این منطقه وجود دارند که برخی از آن ها مانند مسجد سردار ارومیه از جمله آثار دیدنی منطقه به شمار می روند. کلیساهای متعدد موجود در ارومیه جزو بناهای تاریخی با ارزش منطقه هستند. کلیسای مارقویا که یکی از قدیمی ترین بناهای مذهبی است؛ منسوب به حضرت قوما یکی از دوازده حواریون مسیح است. کلیسای قدیمی ماریوخنه که سبک معماری آن متعلق به قرن پنجم میلادی است، آتشکده تمر که مربوط به دوره سلاطین هخامنشی است و ده ها قلعه، پل، مدرسه، حمام، مقبره، عمارت، خانه، سنگ نبشته در کنار بازار ارومیه مجموعه جالبی از جاذبه های تاریخی و مکان های دیدنی به وجود آورده اند.
صنایع و معادن
شهرستان ارومیه از نظر صنایع و معادن پررونق است. از آن جا که مهم ترین اشتغال در شهرستان ارومیه کشاورزی است، بیش ترین صنایع آن نیز نظیر کارخانه قند، تحقیقات توتون، شیر پاستوریزه، تهیه آب انگور، تهیه رب گوجه فرنگی، کارخانه های سبزی پاک کنی و سردخانه ها برای نگه داری میوه و سایر مواد غذایی وابسته به کشاورزی است. دو گروه صنعتی کانی های غیر فلزی و غذایی – دارویی در بین سایر صنایع بالاترین تعداد و بیش ترین میزان اشتغال را دارند.
معادن
در شهرستان ارومیه مشتمل بر معادن مصالح و سنگ های ساختمانی است معادن دیگری چون نمک آبی و نمک سنگی نیز در این شهرستان وجود دارند. کشاورزی و دام داری ارومیه منطقه ای کشاورزی است. نزدیک به هفتاد درصد از سطح زیر کشت زراعت های سالانه متعلق به کشت گندم است و متجاوز از 32 رقم گندم مختلف در این مناطق زیر کشت قرار می گیرد. استان آذربایجان غربی در داشتن زمین های زراعی؛ رتبه مهمی در کشور دارد. سهم ارومیه از این میان به عنوان مرکز استان بسیار مهم است. شهرستان ارومیه به دلیل داشتن آب کافی و زمین های حاصل خیز از مناسب ترین مناطق کشاورزی استان محسوب می شود و شغل اصلی مردم کشاورزی است. گندم و جو، انواع میوه و صیفی جات و به خصوص انگور از مهم ترین محصولات کشاورزی ارومیه است. انگور و سیب درختی از جمله محصولات حاصل خیز است که به مقدار زیاد و بسیار مرغوب و مطلوب به دست آمده و به روسیه و آلمان نیز صادر می شود.
رشته کوه های زاگرس در باختر و رطوبت دریاچه ارومیه که در خاور آن واقع است در وسعت مراتع این شهرستان نقش اساسی دارد و وسعت مراتع با گسترش دام داری و دام پروری در ارتباط مستقیم است. در ارومیه دام داری به دو صورت صنعتی و سنتی صورت می گیرد. پرورش طیور و پرورش زنبور عسل نیز در این منطقه دارای اهمیت است. شیلات و پرورش آبزیان نیز در این شهرستان از اهمیت زیادی برخوردار است و افراد زیادی در این زمینه مشغول به کار هستند.
وجه تسمیه و پیشینه تاریخی
واژه «ارومیه» مشتمل از دو کلمه «اور» و«میه» است. در زبان های باستانی اور به معنای شهر، جا، مکان و قلعه است، مانند اورشلیم. و «میه» یا «میا» نیز به معنای آب است و این شهر را به سبب وفور آب «شهر آب» نامیده اند. از سوابق اولیه ی بنای این شهر که فعلا به نام ارومیه معروف است اطلاعات چندانی در دست نیست. هم چنین اطلاع درستی از این که نام باستانی ارومیه چه بوده، در دست نیست. تنها می دانیم که کرانه های باختری دریاچه ارومیه را در قدیم گلیزان می نامیدند. گروهی به اشتباه آن را با شهرستان چی چست ( شیز) یکی می دانند. برخی نام آن را مشتق از شهر ارومچی ترکستان چین می دانند. برخی نیز ارومیه را از شهرهایی می دانند که انوشیروان بنا کرده و می گویند پس از آن که سپاهیان ایران به فرماندهی انوشیروان وارد شامات (سوریه) شد و شهر انطاکیه را تسخیر نمود، دستور داد تا اهالی آن شهر را به ایران کوچ داده و در این شهر اقامت دهند. سپس شهری به نام «رومیه» ساخته شده و مردم انطاکیه در آن ساکن شدند و بعد کلمه رومیه رفته رفته به ارومیه تبدیل شده است. به عقیده بعضی دیگر از مورخین ارومیه محل تولد زرتشت پیغمبر بوده و از اماکن مقدس زرتشتیان به شمار می رود. بر اساس نوشته های کتاب «اوستا» در نیمه قرن هفتم قبل از میلاد؛ زرتشت در کنار رود «داییتا» که از رودخانه های استان آذربایجان غربی است از جانب خدای بزرگ مأمور اصلاح امور مردم شده و در حاشیه باختری دریاچه «چی چست» به اشاعه مذهب خود پرداخته است. از شواهد و آثار باستانی منطقه؛ معلوم می شود که ارومیه در زمان دولت ماد نیز آباد و مسکون بوده است. از برخی آثار عتیقه و ابنیه ی تاریخی این منطقه و اطراف آن مانند قلعه حسنلو، گوی تپه، صورت حجاری شاه ساسانی، بنای مسجد جامع و کلیسای ننه مریم و بعضی آثار دیگر به درستی مشخص می شود که این منطقه از گذشته های دور با کمی تغییر محل (گوی تپه – تویراق قلعه - چیچکلو و نیز محل فعلی ) وجود داشته است. همین طور از روی نبش قبوری که کشف شده؛ قدمت این ناحیه را تا چهار هزار سال پیش از میلاد مسلم می دانند. باختر دریاچه ارومیه همواره بیش از سایر نقاط ایران مورد توجه ملل ما قبل تاریخ قرار داشت، زیست گاه های متعددی نیز که امروزه تپه هایی از آن ها باقی است، نشان دهنده همین امر است. آثار مکشوفه از تپه های تاریخی گوی تپه و حسنلو گواه بارز این ادعا است.
«گوی تپه» با قدیمی ترین تپه های باستانی بین النهرین، آسیای صغیر و فلات ایران قابل مقایسه است. انتساب چند زرتشتی که در هنگام تولد عیسی (ع) به بیت الحم رفته بودند و در ارومیه مدفون اند؛ حاکی از آن است که این شهر یکی از بزرگ ترین کانون های مذهبی و اجتماعی گذشته های دور بوده و سرداران و امپراطوران روم جهت دست یابی به آتشکده یا آذرخش بزرگ زرتشتیان (آذرگشسب) و پایتخت تابستانی ساسانیان ( گزنا) یا تخت سلیمان، بارها از آن عبور کرده اند. بعد از اسلام؛ نیز ارومیه دومین شهر مهم آذربایجان، پس از مراغه، به شمار می رفت. از قرن 15 میلادی که ترکان عثمانی جایگزین امپراطور روم شرقی شدند، ارومیه به عنوان شهر سرحدی اهمیت بسیار زیادی پیدا کرد و از برج و باروی مهمی برخوردار ششد. برج سه گنبد و مسجد جامع ارومیه از یادگارهای عظمت تمدن اسلامی در منطقه به شمار می رود.
در این دوران شهر ارومیه؛ نقطه تلاقی اقوام و ادیان پیرامون خود از قبیل آشوری ها، ارمنی ها، یهودی ها، و بالاخره مسلمانان بود. منطقه تاریخی ارومیه از قرن ها پیش مهد تمدن و مرکز علم و دانش بوده و شهر ارومیه یکی از مناطق معتبر علوم قدیمه به شمار می رفت و ، علما و فضلا و دانشمندان متبحر در این شهر اصول فقه اسلامی و حکمت و فلسفه و ادبیات را به علاقه مندان تدریس می کردند.
مشخصات جغرافیایی
شهرستان ارومیه؛ مهم ترین منطقه ی استان آذربایجان غربی به شمار می آید که در ناحیه ی مرکز استان واقع شده است. مرکز این شهرستان در 45 درجه و 2 دقیقه درازای خاوری و و 37 درجه و 32 دقیقه پهنای شمالی و ارتفاع 1332 متری از سطح دریا واقع شده است. شهرستان ارومیه از شمال به سلماس، از جنوب به اشنویه از خاور به دریاچه ارومیه و از باختر به خاک ترکیه محدود می شود. دریاچه ارومیه در این شهرستان مهم ترین پدیده طبیعی، اقتصادی و گردشگری به شمار می آید. شهر ارومیه (مرکز استان آذربایجان غربی) در جلگه ای به درازای 70 کیلومتر و پهنای 30 کیلومتر در کنار دریاچه لاجوردی ارومیه گسترده شده است. این جلگه از رسوبات رودهای باراندوز، شهر چای، روشه چای و نازلوچای که همه ساله به طور منظم آن را مشروب می سازند؛ پوشیده شده است. پیشینه ی تاریخی و استقرار این شهر در مسیر قفقاز، ارمنستان، آسیای صغیر و بین النهرین و نیز زمین های بارور و آب و هوای مساعد، اهمیت بسیار ویژه ای را به آن بخشیده است. راه های دسترسی به این منطقه عبارت اند از: - مسیر راه ارومیه - سلماس، به درازای 80 کیلومتر. - مسیر ارومیه- مهاباد، به درازای 137 کیلومتر. - مسیر راه تبریز – ارومیه. - شهر ارومیه هم چنین دارای فرودگاه بین المللی است. شهرهای استان :شاهین دژ - اشنویه - ارومیه - خوی - سردشت - سلماس - تکاب - نقده - ماکو - مهاباد - میان دوآب - پیرانشهر - چالدران
.با ورود به نقده و اشنویه ، در واقع آذربایجان را پشت سر می گذاری و به کردستان بزرگ وارد می شوی ، اگر چه این دو شهر و شهرهای پایین دست تری همچون پیرانشهر ، سردشت ، مهاباد ، میاندوآب و بوکان نیز در تقسیمات اداری جزو استان آذربایجان غربی هستند
ارسال شده توسط farhad در ۱۸:۰۴
ارومیه بزرگ ، شهر همه ادیان و شهر براردی همه فرهنگ ها . این شهر در سده های دوری که در بسیاری نقاط جهان نسل کشی و دیگر ستیزی رایج و حتی پسندیده بود، با اکسیر شگفت انگیر دیگرپذیری و مدارای خود ، وادی امنی برای پیروان همه ادیان بزرگ ، از جمله زرتشتیان ، آشوری ها ، ارمنی ها ، یهودی ها و سر انجام ، مسلیمانان فراهم کرده بود. ارومیه همچنین مدفن آن سه مغ مشهور است که شوریده سر در پی رویایی که دیده بودند برای دیدار مسیح ، راه دور و دراز به بیت اللحم را پیش گرفتند . دیدنی ها ارومیه بسیارند ، بازار قدیمی و دو موزه شهر ، سه مسجد قدیمی و برخی بنا های قدیمی واقع در بافت مرکزی شهر از آن جمله اند. کلیسای مشهور مارسرکیس نیز فقط 12 کیلومتر با ارومیه فاصله دارد . این زیارتگاه همهء فرقه های مسیحی ، اعم از ارامنه ، آشوری ، کاتولیک ، پروتستان ، یادگاری است از شیرین بانوی زیبا و دلربای خسروپرویز که مسیحی بود و دستور داد این کلیسا را به یاد سرکیس از رجال برجسته دربار روم که به دلیل گرویدن به مسیحیت به فرمان ماکسی میانوس امپراتور روم به شهادت رسید ، بنا کنند.
یکی دیگر از کلیساهای دیدنی و مشهور ارومیه ، کلیسای بزرگ شرق آشوری است که مردم محلی اغلب آن را کلیسای ننه مریم می نامند. این کلیسا از هزاره های دور مکانی مقدس بوده است زیرا بنا به روایت ، پیش از آنکه کلیسا بشود، آتشکده ای بزرگ بوده است . کلیسای ننه مریم قدیمی ترین کلیسای آشوریان جهان و از مقدس ترین بناهای آنان است . می گویند دو هزار سال پیش موبدی خواب دیده بود که مسیح به دنیا آمده است و بلافاصله دستور داده بود آتشکده را به کلیسا تبدیل کنند . در این کلیسا تا اوایل رن بیستم سنگ قبری وجود داشت که می گفتند سنگ قبر همین موبد است و اکنون در موزه کی یف نگهداری می شود .
بنای کلیسای ننه مریم تغییرات بسیار یافته و از جمله در سال 642 میلادی به دستور خواهر خاقان چین بخش هایی به آن افزوده شده است. شگفت است که آتشکده ای به کلیسا تبدیل می شود و تکمیل بنای آن را خواهر خاقان چین به عهده می گیرد .
این نشانه ای است از آغوش باز ارومیه که همیشه خاک خوب مسالمت ، مدارا و دیگر پذیری بوده است . اما شهرت ارومیه چنان با نام دریاچه بزرگ ای شهر در آمیخته است که هر کدام ، دیگری را تداعی می کند.
دریاچه ارومیه ، بزرگ ترین دریاچه داخلی ایران ، یکی از شورترین پهناب های جهان است و به همین خاطر در این جزیره فقط یک آبری به نام آرتمیا زندگی می کند . البته حضور انبوه پرندگان مهاجر و نیز حیات وحش گیاهی و جانوری غنی جزایر متعدد این دریاچه موجب شده است در شمار یکی از 59 ذخیره گاه مهم زیستکره در کرده زمین شناخته شود .
این دریاچه با طول حدود 130 کیلومتر و عرض 15 تا 50 کیلومتر ، به طور متوسط 50 متر عمق و 102 جزیره دارد. جزیرهء اسلامی تنها جزیرهء مسکونی دریاچه دارای هفت روستا است که معیشت و محوه زندگی آنها دیدنی و جالب است . جزیره قویون داغی ( کبودان ) زیستگاه گونه های جانوری کم نظیر همچون ، قوچ و میش ارمنی ، گوزن زرد ایرانی ،عقاب طلایی ، کرکس مصری و پلنگ است . جزایر بزرگ دیگری مانند اشک ، آرزو و اسپیر نیز زیستگاه میلیون ها پرنده مهاجر ، از جمله فلامینگو ، کاکویی و غاز هستند. لجن های سواحل ارومیه خاصیت درمانی دارند و به همین خاطر در برخی سواحل آن مردم به لجن درمانی می پردازند .
از ارومیه به سمت جنوب راه دو شاخه می شود. یکی خط مرزی را پیش می گیرد و دیگری در امتداد ساحل دریاچه و پس از آن با تمایل به جنوب شرق رو می کند به سمت داخل خاک ایران . جاده مرزی ابتدا به اشنویه می رسد که همان اشنوناک است که کورش در یکی از کتیبه ها آن را از ولایات خراجگزار معرفی می کند . به موازات همین نقطه جاده دیگر به نقده می رود. 12 کیلومتر به نقده در فاصله نه جندان دوری از جاده می توانی به ده حسنلو بروی و تپه باستانی مشهور ان را ببینی ، این تپه محل کشف یکی از قدیمی ترین تمدن های بشری است که قدمت آن به هزاره ششم قبل از میلاد می رسد. مهمترین آثار تمدن بزرگ مانایی 800 تا 1300 قبل از میلاد نیز در این تپه کشف شده اند . جام مشهور و زیبای حسنلو متعلق به همین دوره است . در حفاری های این تپه پایتخت تمدن مانایی با مجموعهء بناها و باروی آن سر از خاک برآورده که بسیار شگفت انگیز و مسحور کننده است . جسد ها و اسکلت های بسیاری که در اتاق ها وجود دارند نشان می دهند پایتخت تمدن مانایی ، با حادثهء آتش شوزی ناگهانی و یا هجوم دشمنانی غدار نابود شده است . در میان اسکلت ها ، اسکلت زنی که دست دراز کرده تا کودکش را در آغش بگیرد بیننده را متاثر می کند
دریاچه ارومیه بزرگترین دریاچه درون سرزمینی ایران و دومین دریاچه آب شور دنیاست که متأسفانه به دلایل متعدد در حال نابودی است.
متأسفانه دریاچه ارومیه هماکنون بسیاری از ویژگیهای زیستی خود را از دست داده است، گفت: افزایش میزان شوری آب دریاچه ارومیه و رسیدن آن به حد فوق اشباع (340 گرم در لیتر)، مرگ و میر پرندگان در نتیجه رسوب نمک بر روی بال و پر و بدن آنها و نهایتا عدم قدرت جابجایی و تغذیه، مختل شدن امور تردد شناورهای دریایی و عدم کارایی اسکلههای احداث شده در سواحل رشکان، گلمانخانه و جزایر اشک و کبودان، پدیدار شدن زمینهای شوره زار به میزان حداقل 150 هزار هکتار خصوصا در نواحی پست اطراف دریاچه و سواحل جزایر، چسبیده شدن جزایر نه گانه پارک ملی (محل زادآوری گونههای مهم پرندگان مهاجر) به سواحل جنوبی دریاچه (پدیدار شدن ارتباط خشکی جزایر فوق با سواحل)، کاهش جمعیت و عدم زادآوری پرندگان مهم ساکن دریاچه (پلیکان سفید و فلامینگو)، کاهش مهاجرت پرندگان به زیستگاه پارک ملی دریاچه ارومیه، کاهش شدید تولید سیست آرتمیا در دریاچه و بلوری شدن نمک و تشکیل لایههای ضخیم نمکی در کف و بستر دریاچه مهمترین مشکلات کنونی این دریاچه است
در حالی که کارشناسان و مسؤولان پیشتر نسبت به بحرانی شدن وضعیت دریاچه ارومیه هشدار داده بودند، معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست از تبدیل شدن 150 هکتار از اراضی حاشیهای این دریاچه به شورهزار خبرداد.
بر اساس قانون اراضی مستحدث ساحلی، عرض حریم دریاچه ارومیه 60 متر از آخرین نقطه پیشرفتگی آب در سال 1353 تعیین شده
بر این اساس در آن سال ارتفاع آب دریاچه برابر با 10/1277 متر از سطح آبهای آزاد بوده است که با توجه به آمار نوسانات سطح آب دریاچه ارومیه مشخص میشود که سطح آب دریاچه از سال آبی 45-46 حداقل سطح دریاچه با تراز 47/1273 متر شروع و با یک روند افزایشی تا سال آبی 73-74 با رقوم 5/1277 ادامه یافته است. بعد از آن در سال 74-75 ارتفاع آب دریاچه به بالاترین سطح خود یعنی 20/1278 رسید اما از سال 77 به بعد، پدیده خشکسالی در کشور به وقوع پیوست که به همراه سایر عوامل تاثیرگذار دیگر، سطح تراز آب دریاچه ارومیه به شدت تنزل پیدا کرد، به طوریکه در طول سیزده سال گذشته تراز آب به 00/1272 متر یعنی حدود 20/6 متر کاهش یافت که دریاچه را با یک بحران زیست محیطی مواجه کرده است
کاهش میزان نزولات جوی (بروز پدیده خشکسالی در دهه گذشته)، پایین بودن راندمان آبیاری کشاورزی در حوزه آبریز دریاچه ارومیه، عدم تخصیص آب کافی برای تامین نیاز بیولوژیکی رودخانههای منتهی به دریاچه (حقآبه محیط زیست)، بهرهبرداری بیرویه از سفرههای آب زیرزمینی (به خصوص اراضی پست حاشیه دریاچه) و تبخیر از سطح دریاچه مهمترین این عوامل بوده است
در این دریاچه در حال حاضر 27 گونه پستاندار، 212 گونه پرنده، 41 گونه خزنده ، 7 گونه دوزیست و 26 گونه ماهی زیست میکند. دریاچه ارومیه دارای 102 جزیره است که همه آنها از سوی سازمان یونسکو به عنوان ذخیرهگاه طبیعی جهان به ثبت رسیده است.
جزیره اشک زیستگاه پرندگان زیبای کوچگر از جمله مرغ آتش و تنجه و نیز گوزن زرد ایرانی است
اجرای مصوبه کمیته ارزیابی اثرات زیست محیطی پروژه میانگذر جاده شهید کلانتری توسط وزارت راه و ترابری در اسرع وقت، اجرای طرحهای آبخیزداری در حوزه آبریز دریاچه ارومیه به منظور جلوگیری از فرسایش خاک و ممانعت از رسوبگذاری در دریاچه، تدوین طرح جامع گردشگری طبیعی (اکوتوریسم) با توجه به پتانسیلهای بالقوه پارک ملی و تدوین طرح جامع مدیریت پارک ملی دریاچه ارومیه بر اساس استانداردهای اتحادیه جهانی حفاظت ضروری است.
فهرست جزیرههای دریاچه ارومیه
آتش | آذر | آذین | آرام | اردشیر | آرزو | آرش | اسپیر | اسپیرک | اسپیرو | اشک | اشکسر | اشکو | امید | ایراننژاد | برد | بردک | بردین | برز | برزو | برزین | بستور | بن | بناشک | بهرام | پناه | پنهان | پیشوا | تخت | تختان | تشبال | تک | تنجک | تنجه | توس | تیر | جودره | جوزار | جوین | چاکتپه | چشمهکنار | خرسک | دی | زاغ | زرتپه | زرکمان | زرکنک | زیرآبه | سامانی | سپید | سرخ | سروش | سریجه | سنگان | سنگو | سهران | سیاهتپه | سیاهسنگ | سیاوش | شاهی (اسلامی) | شاهین | شبدیز | شمشیران | شورتپه | شوشتپه | کاظمداشی | کاکایی بالا | کاکایی پایین | کاکایی میانه | کام | کامه | کاوه | کبودان | کرکس | کریوه | کفچهنوک | کَلسنگ | کمان | کنارک | کوچکتپه | گرده | گرز | گریوک | گلگون | گیو | ماغ | مرکید | مشکین | مهدیس | مهر | مهران | مهرداد | مهوار | میانه | میدان | ناخدا | نادید | ناهید | ناوی | ناویان | نهان | نهفت
----------------------------
جزیره کبودان یکی از جزایر دریاچه ارومیه است که از سال ۱۳۴۶ خورشیدی توسط سازمان حفاظت محیط زیست منطقه حفاظت شده اعلام شدهاست. این جزیره و سایر جزایر دریاچه ارومیه به جز جزیره اسلامی اکنون به پارک ملی تبدیل شدهاست. در پارک ۳۲۰۰ هکتاری کبودان انواع پستانداران از قبیل موش صحرایی، قوچ، میش و پلنگ زندگی میکنند. پوشش گیاهی جزیره استپی است و بخشهایی از جزیره پوشیده از جنگلهای پسته وحشی، بادام کوهی و گیاهانی شامل گوجهوحشی، جووحشی، ارس کوهی و دماسبی است. این جزیره همچنین زیستگاه انواع پرندگان از جمله فلامینگو، پلیکان، تنجه و کاکایی میباشد.
--------------------
پارک ملی دریاچه ارومیه بین 2 استان آذربایجان غربی و شرقی در میان حوزه آبریز 3 استان آذربایجان غربی ، آذربایجان شرقی و کردستان قرار دارد. این دریاچه بزرگترین آبگیر در منطقه آسیای غربی است و از نظر قدمت به دوران دوم زمین شناسی بازمی گردد.ارتفاع آن از سطح دریای آزاد 1278 متر و بلندترین نقطه آن زرزا دارای ارتفاع 1600 متر است.
طول دریاچه 130 تا 140 کیلومتر است و عرض آن در پهن ترین قسمت 58 کیلومتر و در کم عرض ترین قسمت در شمال غربی به 15 کیلومتر می رسد. این پارک 2 محیط آبی و خشکی و حدود 102 جزیره کوچک و بزرگ دارد که جزیره کبودان ، اشک و اسپیر به صورت صخره ای از مهمترین جزیره های این پارک ملی هستند. این جزیره ها در جنوب دریاچه به سبب زاد و ولد پرندگان مختلفی مانند فلامینگو و پلیکان و جانورانی مانند گوزن و قوچ و میش دارای اهمیت زیست محیطی زیادی هستند. دریاچه ارومیه محل زیست پرندگان مهاجر است که این پرندگان به 2 دسته تقسیم می شوند ، عده ای در سیبری زاد و ولد می کنند و برای جوجه آوری به دریاچه می آیند و تعدادی دیگر در دریاچه تولید مثل می کنند که این وقایع در طول سال با پرندگان زمستان گذر و تابستان گذر رخ می دهد. دریاچه ارومیه با وجود سردی هوا به علت غلظت نمک در آب یخ نمی زند و به این ترتیب امکان تغذیه پرندگان از سخت پوستان دریاچه فراهم است.
به این ترتیب ، جزایر دریاچه نیز دارای آب و هوای مناسب و بارش باران است ، بررسی ها نشان می دهد جزیره اشک نیز آب و هوای مناسبی داشته و قابلیت زیست گونه های در حال احیا را دارد. از این رو جزیره اشک برای احیای جمعیت گوزن زرد ایرانی در نظر گرفته شد
دریغ است تا اینجا آمده باشی و محل تلاقی آسیا و اروپا ، اسلام و مسیحیت ، و فلات ایران و فلات آناتولی در منتهاالیه شمال غرب ایران ، جلفا و ماکو را نبینی . برای رفتن به آنسو ، جاده دیگری را که از تبریز به شمال غرب می رود پیش می گیری و حدود 45 کیلومتر بعد به صوفیان می رسی . از اینجا حاده ای به جنوب غرب می رود که مقصد نهایی اش بندر شرفخانه در ساحل دریاچه برزگ ارومیه است. در میانه این راه شهرستان شبستر واقع شده که از دیدنی های آن روستای تاریخی سیس ، مسجد جامع تسوج و مقبره شیخ محمود شبستری است . راه اصلی ما از صوفیان به سمت شمال غرب است و پس از 30 کیلومتر به مرند می رسد کت پایتخت بزرگ مادها بود و یکی از شهرهای باستانی آذربایجان است. مهم ترین دیدنی های این شهر عبارت اند از سن سارود، آبشار آسبا خرابه ، ارتفاعات و حیات وحش کیامکی ، غار دوگیجان و چشمه معدنی صوفیان ( در صوفیان ).
برای دیدن کلیسای سنت استپانوس باید به جلفا رفت که تقریبا در 80 کیلومتری شمال مرند و 16 کیلومتری غرب جلفا روی تپه ای مرتفع بر فراز دره ای سبز و خرم موسوم به دره شام ساخته شده است . تردیدی وجود ندارد که این کلیسا یکی از نخستین کلیساهای جهان است اگر چه بخش های عمده ای از بنای فعلی آن ( که سخت هم نیازمند مرمت و بازپیرایی است ) در سده های اخیر ساخته شده اند . از سنت استپانوس جاده را همچنان به سمت شمال غرب پی می گیری و به موازات رودخانه ارس و مرز ایران با جمهوری خودمختار نخجوان ( جمهوری آذربایجان ) اندکی پس از جلفا به بخش سد ارس می رسی و 40 کیلومتر بعد به پلدشت. از اینجا جاده جنوب غرب به ماکو می رود که مقصد مهمی است در جاده شرق نزدیک . این شهر از دیرباز دژ نگهبانی از ایران در مقابل هجوم رقیبان و مهاجمان آناتولی و آسیای صغیر ، و فتح آن آرزوی همیشگی پادشاهان عثمانی بود. معماری شهری ماکو زیبا و جالب توجه است .
شهر کوچک بازرگان در شمال غرب ماکو پر رفت و آمدترین نقطه مرزی در ایران و گذرگاه زمینی بین ایران و اروپا است و به همین دلیل معیشت اغلب مردم آن وابسته به مشاغل خدماتی مربوط به ترابری و عبور و مرور گردشگران است . از بازرگان جاده شمالی پس از 62 کیلومتر به بورآلان می رسد که دور دست ترین شهر در شمال غرب ایران است . جاده غربی تا بخش کوچک ( پیر احمد کندی ) که غربی ترین نقطه ایران است امتداد می یابد اما مسیر ما به سمت جنوب است و جاده ای که پس از حدود 80 کیلو متر به سیه چشمه می رسد. نام این شهر ، دشت چالدران را به خاطر می آورد که آوردگاه یکی از دلاورانه ترین جنگ های تاریخی ایران زمین است . هنوز وقتی در میان این دشت به چشم های مغرور مردم بومی نگاه می کنی گویی در یک لحظه برق شمشیر جمگاوران است که از نگاه شان می جهد و خیره ات می کند .
سیه چشمه ، جز دشت چالدران ، به قره کلیسای مشهور خود نیز می نازد ، کلیسایی که گفته می شود قدیمی ترین کلیسای جهان است. قره کلیسا در هفت کیلومتری شمال شرق سیه چشمه ، بازمانده ای از یک واقعه خونین در نخستین سال های ظهور مسیحیت است . بنا به گفته مورخان ارمنی ، در سال 43 میلادی دو نفر از مبشرین حضرت مسیح به نام های طاووس و بارتلمیوس به ارمنستان می آیند تا به تبلیغ دین او بپردازند . (ساندوخت ) دختر پادشاه ارمنستان به اتفاق سه هزار و پانصد نفر از مردم به آنها می گروند و در نتیجه شاه دستور قتل عام آنها را صادر می کند و اجساد همه آنها در قره کلیسای کنونی دفن می شوند. چند سال بعد به یاد آنها کلیسایی ساخته می شود که اکنون قره کلیسا یا کلیسای طاطاووس مقدس نامیده می شود . به گفته ارامه ، قره کلیسا اولین کلیسای جهان و از این نظر یکی از مقدس ترین مکان های مسیحی است . به همین منظور و نیز به قصد گرامیداشت خاطره نخستین شهدای مسیحیت ، از جمله طاووس مقدس و ساندوخت ، همه ساله در هفته آخر تیر و هفته اول مرداد که مصادف با سالگرد شهادت سه هزار و پانصد شهید است، در قره کلیسا مراسم با شکوهی بر پا میشود و بسیاری از ارامنه از هر کجای جهان که باشند در این ایام به فره کلیسا می آیند.
از سیه چشمه ، جاده شرق خاطره به جنوب شرق می رود و 89 کیلومتر بعد به بخش کوچک فیرورق و 10 کیلومتر بعد از آن به خوی می رسد که بخشی از خاطره ماندگار جاده ابریشم است
مهمانسرای جهانگردی ارومیه وابسته به شرکت سرمایه گذاری ایرانگردی و جهانگردی دارای ۶۸ اتاق دوتخته و ۶ باب سوئیت سه تخته می باشد و در بهترین و خوش آب و هواترین منطقه غرب ایران در جوار دریاچه زیباو دیدنی ارومیه با برخورداری از کادری مجرب و آموزش دیده و بهترین امکانات سرویس دهی در فضائی دلپذیر و آرامش بخش آمادة پذیرائی از عموم مهمانان گرامی میباشد.فاصله مهمانسرا تا اماکن دیدنی چون کلیسای ننه مریم و مسجد جامع و بازار سنتی و سه گنبد تقریباْ ۴ کیلومتر می باشد
موقعیت: فاصله از مرکز شهر :۱. فاصله از ایستگاه راه آهن : ۸۵ . نزدیکترین ایستگاه راه آهن : ایستگاه راه آهن سلماس . فاصله از ترمینال : ۳. فاصله از فرودگاه : ۱۸. نزدیکترین فرودگاه
: فرودگاه ارومیه
ساعات کار گمرک ارومیه از ساعت30 /7 صبح تا ساعت 14.45 بعد از ظهر
آدرس : ارومیه - بلوار آزادی روبروی سیلو گمرک ارومیه - کدپستی 13769 57169
نشانی دانشگاه: ارومیه- کیلومتر 11 بلوار دانشگاه (جاده سرو) پردیس نازلو – ساختمان مرکزی ... ارومیه – خیابان شهید دکتر بهشتی – ستاد مرکزی دانشگاه ارومیه
دریاچههای سدهای استان آذربایجان غربی عبارتند از : دریاچه سد بوکان ، دریاچه سد انحرافی میاندوآب ، دریاچه سد مهاباد ، دریاچه سد انحرافی یوسف کندی . پیرامون این دریاچهها و ماندابهای کنار رود ارس و برکههای اطراف دریاچه ارومیه که هر کدام از آنها جلوهای زیبا دارد و مأمن حیات وحش محسوب میشود .
دریاچه ارومیه: استان آذربایجان غربی بزرگترین دریاچه کشور یعنی دریاچه ارومیه را در کنار خود جای داده است . این دریاچه در ارتفاع 1267 متری از سطح دریا واقع شده است . طول آن حدود 130 تا 140 کیلومتر وعرض آن بین 15 تا 50 کیلومتر متغیر است و عمق متوسط دریاچه را 50 تا 60 متر تخمین زدهاند . آب دریاچه ارومیه بی نهایت شور و میزان نمک محلول آن دو برابر اقیانوسها است و به همین علت نیز آب آن هیچوقت یخ نمیزند . از زمانهای قدیم آب دریاچه ارومیه به علت املاحی که در آن محلول است ، مورد توجه بیماران امراض جلدی و اطباء محل بوده است . گلهای طبی در درمان بیماریهای دردبندها ، پیها و ماهیچهها (بر اثررماتیسم یا عفونت) و بعضی از بیماریهای زنانه و نیز در درمان ضربههای وارده به استخوانها ، بندها وقسمتهای نرم اندام مورد استفاده قرار میگیرد . فصل آب تنی معمولاً از اوایل تیر تا نیمه دوم مرداد طولمیکشد و از این زمان به بعد آب دریاچه سرد میشود . دریاچه ارومیه جزایر و شبه جزیرههای متعددی دارد که از اهمیت توریستی قابل توجهی برخوردارند . این دریاچه دارای 102 جزیره کوچک و بزرگ است که اهم آنها عبارتند از : کبودان (قویون داغی) ، اشک ، اسپیر و آرزو .
دریاچه طبیعی مارمیشو : با وسعت پنج هکتار در 45 کیلومتری غرب شهرستان ارومیه قرار دارد . آب این دریاچه از چشمه های طبیعی و نزولات جوی تأمین می شود و محل زیست انواع آبزیان است .
جزیره کبودان : یکی از بزرگترین جزایر دریاچه ارومیه ، جزیره کبودان است که یک چشمه و یک قنات کوچکدارد . قسمت اعظم پوشش گیاهی آنرا علفهای کوتاه ، درختان پسته وحشی ، سرو کوهی ، بادام وحشی ، شیرخشت و گوجه فرنگی تشکیل میدهد . این جزیره در شرق ارومیه با وسعت 3175 هکتار و در ارتفاع 1521 متری قرار دارد . نوع ساحل آن سنگی و ماسهای است و برای شنا و ورزشهای آبی امکانات مناسبی دارد . در جزیره کبودان هزاران حیوان از انواع مختلف زیست میکنند که عمدهترین آنها قوچ و میش است .
جزیره اشک : این جزیره با 2115 هکتار وسعت در قسمت جنوبی کبودان و در40 کیلومتری بندر گلمانخانه قرار دارد . این جزیره یک چشمه آب شیرین دارد و یکی از زیستگاههای پرندگان بومی و مهاجر از جمله فلامینگو و تنجه به حساب میآید . جزیره اشک از نظر پوشش گیاهی شبیه جزیره کبودان است و گوزن زرد ایرانی که یکی ازنادرترین گوزنهای جهان است در آن زندگی میکند .
جزایر اسپیر : این جزیره با 1151 هکتار وسعت در غرب کبودان و در 27 کیلومتری بندر گلمخانه واقع شده است . این جزیره همه ساله پذیرای پرندگانی همچون فلامینگو ، پلیکانها ، کاکاییها و غازهاست . امکانات و تأسیسات جزیره محدود به یک اسکله میباشد . جزایر کبودان ، اشک ، اسپیر، آرزو و جزایر نهگانه از امکانات مناسب برای شنا و ورزشهای آبی برخوردار است .
از دیگر دریاچه ها و جزایر این استان می توان به دریاچه سد بوکان ، رودخانه ارس ، رودخانه زاب کوچک
دریاچه سد میاندوآب ، دریاچه یوسف کندی و ... اشاره کرد .
آبهای معدنی : آبهای معدنی این استان نیز عبارتند از : ایستی سو ؛ در نزدیکی گردنه قوشچی ، آب گرم محال باراندوز ؛ در نزدیکی قریه هفت آباد ارومیه ، آب معدنی کوه زنبیل ؛ در کنار دریاچه ارومیه ، آب معدنی دریک ؛ که بسیار گوارا بوده و در روستای چهریق قرار دارد و آب معدنی کانی گراوان که در روستای کانی گوز در نزدیکی شهرک رَبَط واقع شده است .
تالابها : مساحت تالابهای استان را نیز بیش از 700 کیلومتر مربع تخمین میزنند که برخی از آنها دارای آب شیرین و برخی شور است . این تالابها زیستگاه مناسبی برای انواع پرندگان به حساب میآید . تالابهای استان عبارتند از : تالابهای شیطان ، یادگارلو ، جهودآباد ، نیزار گرده قیا و حسنلو به وسعت 1480 هکتار در اطراف نقده . تالابهای آق گل ، عشق آباد ، قره بلاغ ، یاریم قیه و ساری سو به وسعت 5966 هکتار در اطراف ماکو . تالابهای قره گل و یسریلآباد نیز به وسعت 460 هکتار در اطراف میاندوآب قرار دارد
باید جهانگردی باشی اهل تامل ، نه گردشگری که شتابناک می گذرد و می رود.
جادهء مرزی از اشنویه به پیرانشهر می رود و همین مسیر کوهستنانی نه چندان ایمن را پیش می گیرد تا سر انجام به سردشت برسد. در ایران شهرهای متعددی با نام سردشت وجود دارند که وجه تسمیه آنها این است که بر دامنه ای مشرف به یک دشت واقع شده اند . اما به گفته مردمان این سردشت ، وجه تسمیه ء آن چیز دیگری است و ارتباطی با موقعیت ژئومورفولوژیکی آن ندارد . ساکنان سردشت به این می بالند که شهر آنها زادگاه زرتشت است و نام شهر را نیز برخاسته از همین موضوع می دانند. آبشار زیبای شلماش در نزدیکی همین شهر واقع است . جاده از سردشت ، به جنوب شرق میل می کند و 49 کیلومتر بعد به بانه می رسد که به معنای بام و جای بلند است و عنوانی مناسبی است برای این شهر کوهستانی. زیارتگاه سلیمان بیگ از دیدنی های بانه است .
از بانه به سمت شمال شرق ، پس از 58 کیلومتر به سقز می رسی که نخستین پایتخت مادها بوده است و نام خود را از ساکزها که از تیره های مهم مادها بوده اند می گیرد. مردم ایران درخت های مشهور ( ون ) سقز را می شناسند که صمغ طبیعی سقز یا آدامس از آن تراوش می کند . تپهء باستانی زیویه اگر چه هنوز چنان که باید و شاید مورد اکتشاف های دقیق باستان شناسی قرار نگرفته است اما بی تردید رازهای بسیاری دارد از روز دوردستی در هزاره های پیشین که سارگن دوم ، پادشاه آشور ، زخم خورده از مادها ، به این منطقه حمله کرد و آن را در آتش خشم و انتقام سوزاند.
از سقز به سمت شرق و جنوب شرق باید از دو بخش کوچک سنته و تیلکوه گذشت تا به دیواندره رسید. 50 کیلومتر بعد از سقز می توان سراغ روستای کرفتو را گرفت و در فاصله 12 کیلومتری روستا به دیدن غار مشهور آن رفت . غار کرفتو حدود دو هزار سال پیش توسط انسان ایجاد شده و در ان اتاق ها و نقوش متعددی وجود دارند که نشان می دهد این غار در آن زمان معبد هراکلیس ، خدای یونانی بوده است . نشانه هایی از میترائیسم را نیز در غار می توان دید.
جاده دگیری که به موازات جاده مرزی از نقده به جنوب شرق می آید نخست به مهاباد می رسد. بقایای شهر مادی اندرقاس ، غارهای بورینک بزرگ و کوچک ، غار فقرقا و غار زاکاد از دیدنی های این شهر هستند . این جاده از مهاباد در مسیر جنوب شرقی به بوکان و 38 کیلومتر بعد به سقز می رسد و جاده شمال شرقی 46 کیلومتر بعد به شاهین دژ. این شهر در زمان ساسانیان قلعه ای بوده که کار حفاظت از آتشکده بزرگ آذرگشتنسب را به عهده دشاته است . از شاهین دژ با طی کردن 100 کیلومتر در مست شرق به تخت سلمیان می رسی که باقی مانده مجموعه آتشکدهء بزرگ آذرگشنسب ، اقامتگاه های خانوادهء پادشاهان ساسانی و بناهای وابسته به آن است . این مجموعه عظیم بر فراز منطقه ای مرتفع در دل طبیعت بسیار زیبا قرار گرفته است . تخت سلیمان در واقع یک تخت جمشید و یا شوش کوچک بوده است . در اطراف این مجموعه بقایای یک معبد عهد ماد و نیز چشمه های آب گرم متعدد وجود دارند . بسیاری از آنچه درباره ساسانیان می دانیم ، از تخت سلیمان به دست آمده اند . جاده ای که از شاهین دژ به تخت سلیمان می رود ، در فاصله 64 کیلومتری به یک دوراهی می رسد که پنج کیلومتر بعد از آن می توان به شهر تکاب رفت . بنابر روایات ، تکاب درست در همان جایی واقع شده که روزگاری شهر باستانی شیز قرار داشته ، اما تکاب فعلی هیچ نشانه هایی از شیز ندارد . تکاب بر روی نقشه قرینه سقز است . از تکاب جاده ای به جنوب غرب و از سقز جاده ای به جنوب شرق می رود که باطی کردن فاصله ای تقریبا برابر در ناحیه تیلکوه به هم می رسند . اینجا را باید نقطه تلاقی دوجاده ای نامید که از ارومیه از هم جدا شده بودند و یک خط مرزی را پیش گرفته بود و دیگری رو به سمت داخل ایران کرده بود.
به طور کلی کوه های استان آذربایجان غربی از نظر قابلیت و نوع استفاده به چهار دسته تقسیم می شوند. اول، کوه های لخت سنگی که به علت تخریب و فرسایش شدید دارای پوشش خاکی کم و یا فاقد پوشش خاکی هستند. این نوع ارتفاعات که وسعت تقریبی آن ها در حدود 300/74 هکتار است ، به دلایل متعدد از جمله حفاظت حوزه های آبخیز باید مورد کنترل و بهسازی لازم قرار گیرند . دوم ، کوه های مرتفعی که مشتمل بر ارتفاعات مرتعی دایم و فصلی و از نظر پوشش خاکی دارای وضعیت متوسط نسبتاً عمیق با پوشش گیاهی مناسب هستند . وسعت تقریبی این مناطق در حدود 900/612/1هکتار است . سوم ، کوهستان های جنگلی طبیعی هستند که بیشتر در منطقه سردشت و قسمتی از پیرانشهر درجهت مرزی ایران و عراق قرار گرفته و یکی از منابع طبیعی ارزشمند اقتصادی و توریستی به شمار می آیند . وسعت این کوهستان های جنگلی در حدود 16.500 هکتار است . چهارم ، کوهستان های مارنی گچ و نمک هستند که مواد تشکیل دهنده سنگ مادر آن ها مارن های رنگین گچی - نمکی است و به علت قابلیت فرسایش شدید ، خطری جدی برای اکولوژی محسوب می شوند و باید مورد حفاظت و کنترل دقیق قرار گیرد . وسعت تقریبی این نوع ارتفاعات در حدود 000/66 هکتار است . مهم ترین قله های ارتفاعات آذربایجان غربی در دره رودخانه گدار قرار دارد که به درازای 314 کیلومتر و پهنای حداقل 25 کیلومتر (در باختر سلماس) و حداکثر 80 کیلومتر (در شمال خوی) و به طور متوسط 50 کیلومتر کشیده شده است و مساحتی معادل 200/15 کیلومتر مربع را در برمی گیرد . بیش از 30 قله در این استان برای ورزش های کوهستانی ، تفریح و انواع گردشگری مناسب تشخیص داده شده است که بیشتر آن ها دارای آبشار ، یخچال ، چشمه و غار هستند .
کوه قیه ماکو : کوهی مرتفع با کلاهک سنگی بی نظیر که در شمال ماکو قرار دارد . این منطقه مجموعه جالبی از گردشگری ، فرهنگی ، اکوسیستم و گردشگری ماجراجویانه را در کنار هم دارد . اگر قصد دیدار از این منطقه را دارید ، بقایای قلعه ماکو ، مجموعه عمارات زیبا و قدیمی ، طبیعت بی نظیر بازار و کوهی با عظمت را مشاهده خواهید کرد .
برخی از کوه ها و قله های این استان عبارتند از : قله شیدان (3555متر) ، قله سهسو (3000متر) ، قله ستاره لوند (2800متر) ، قله یربهار (2800متر) ، قله خلیل (3100متر) ، قله سه کچه (3000متر) ، قله دالاپر (3380متر) ، قله بورسینا (3480متر) ، قله مرگ زیاره (3280متر) ، قله ماه داغی (2850متر) ، قله نادر (2000متر) ، سلسله جبال مرکزی ترکیه و عراق ، ارتفاعات گردنه قوشچی ، کوههای باستان ، ارتفاع مور شهیدان ، ارتفاعات گردنه کله شین و چیای بینار ارومیه
غارهای فرهاد ، تخت قارا ، کهریز ، دانیال در ارومیه ، غارهای زندان و بابا حسن در نقده ، غارغیب آباد ، کهل و کرفتو در تکاب، غار بورینگ بزرگ و غار بورینگ کوچک در مهاباد ، غار چاه زندان در تکاب ، غار فقرقا (مهاباد) ، غار راکاد ، غار میرداوود (صومای ارومیه) ، غارهای زیرزمینی کوه قارنی یاروق (بین سلماس و بخش صومای ارومیه) از جمله غارهای با ارزش گردشگری این منطقه به شمار می آیند که همه آن ها در دل کوه های سر به فلک کشیده جای گرفته اند . استان آذربایجان غربی به علت ویژگی های جغرافیایی و توپوگرافی دارای پستی و بلندی های طبیعی فراوانی است که وجود دره های سرسبز بر زیبایی آن ها می افزاید . بیشتر دره های این استان در فصل بهار و تابستان مورد استفاده وسیع مردم قرار می گیرند و تعدادی از آن ها مانند دره های ماربیشوبایی ، شهیدان (قاسملو) رشکن ه ، جویز و دم دم ، در هر چهار فصل سال تفریح گاه های خوب و مناسبی به حساب می آیند . این دره ها به علت پوشش گیاهی دل انگیز، جنگل های پراکنده، کشتزارهای سرسبز ، باغ های پر از انواع میوه ، رودخانه های روان و چشمه های جوشان، تابلوهای بدیعی از شگفتی های زیبای طبیعت را به نمایش می گذارند . این زیبایی ها خود یکی از عوامل مهم جذب جهانگرد به این منطقه هستند . اهمیت دیگر این دره ها از این جهت است که با شهرهای اطراف خود هم جوار هستند و به علت داشتن دسترسی مناسب به شهرها ، استفاده از آن ها برای اوقات فراغت آسان و راحت است .
غار قلاتاسیان : در فاصله 200 متری شمال غرب روستای قلعه تاسیان از توابع بخش گورک سفلین شهرستان سردشت قرار دارد . آثار موجود در این غار بیانگر حکایت زندگی انسان در این غار در دوره پارت و ساسانی دارد .
غار علی شیخ : در 48 کیلومتری شهرستان خوی قرار دارد . سفال های این غار عموماً مربوط به اوایل دوران اسلامی است .
غار تمتمه : در 18 کیلومتری جنوب غربی شهر ارومیه قرار دارد و مستندات به دست آمده از آن سکونت انسان را در دوره پارینه سنگی در این منطقه تأیید می کند .
جنگلها و مراتع : بر اساس ساختار طبیعی استان آذربایجان غربی ، اکوسیستم های ویژه ای از ترکیب گیاهان در سطوح مختلف پوشش گیاهی در اشکوب های مختلف توپوگرافیک به وجود آمده که مهم ترین آن ها به شکل جنگل ها و مراتع خودنمایی می کنند . جنگل های این استان قسمت هایی از پیرانشهر ، بانه و مهاباد را پوشانده است ، ولی مناطق وسیع جنگلی بیش تر شامل زمین های کوهستانی سردشت است که مساحت آن را بین 60 الی 80 هزارهکتار تخمین می زنند و به مرور از وسعت آن ها کاسته شده است . درختان جنگلی این منطقه شامل درختان میوه ای از قبیل: انگور، پسته وحشی، زالزالک، بادام کوهی و گونه های غیر میوه ای مانند: بلوط، افرا، سرخ دلیک و سیاه دلیک است.
جنگلهای استان به دو دسته تقسیم می شود :
1- جنگل های طبیعی : هر چند که قسمتی از مهاباد و پیرانشهر پوشیده از مناطق جنگلی است ، ولی مناطق وسیع جنگلی شامل اراضی وسیع کوهستانی سردشت می باشد که مساحت آن را بین 60000 تا 80000 هکتار تخمین می زنند . البته مساحت اراضی جنگلی در گذشته بیشتر از امروز بوده است . درختان جنگلی این منطقه بر دو نوع تقسیم می شوند : درختان میوه ای و درختان غیر میوه ای . از درختان میوه ای ، انگور ، بنه ( پسته وحشی ) ، زالزالک و بادام کوهی را می توان نام برد .
2- جنگل های مصنوعی : کل مساحت جنگل های مصنوعی در استان به 320 هکتار در قطعات متفاوت می رسد که در شهرستان های مهاباد ، ماکو ، خوی ، و بقیه شهر ها به صورت قطعه های کوچک و بزرگ به وجود آمده است . در ارومیه از سال 1348 تاکنون 50 هکتار ، به نام جنگل های بهنق کاشته شده که غالبا درختان سرو و کاج و اقاقیا و نارون می باشند . به طور کلی در سال های اخیر ، جنگلکاری در استان در حال افزایش است .
حیات وحش در جنگل ها: در اثر نابودی جنگلها و منابع طبیعی ، به تدیج وضع حیات وحش منطقه نیز مختل گردیده است . حیوانات و پرندگان بومی جنگل به نقاط کوهستانی دور دست کوچ کرده اند . ولی گونه هایی از پرندگان مانند کبک در نواحی فوق دیده می شوند . از جانوران علف خوار ، بزرگ جثه ، یک نوع خرس قهوه ای در این جنگلها زندگی می نماید که هنوز از نظر زیست شناسی مورد مطالعه قرار نگرفته است. تغذیه این جانوران عموما از علوفه و میوه های درختان و در پاره ای موارد از باغ های انگور تامین می شود . از حیونات دیگر ، خرگوش ، کل ، بز کوهی و از پرندگان کبک در این منطقه وجود دارند
غار سهولان : در 35 کیلومتری شهر مهاباد قرار دارد و یکی از زیباترین و شگفت انگیز ترین غارهای ایران است
.
رودخانه ها و چشمه ها از جمله مهم ترین جاذبه های گردشگری طبیعی به شمار می روند و در بین طبیعت دوستان ازجایگاه ویژه ای برخوردار هستند . استان مرتفع آذربایجان غربی چون دیواری درجهت شمال و جنوب و جنوب خاوری امتداد یافته، منبع سرشاری از نزولات جوی را به صورت برف در خود ذخیره کرده و حوزه های پر آب و متعددی را ایجاد کرده است . محدوده شمالی دریاچه ارومیه تا رود ارس ، محدود باختر و جنوب دریاچه ارومیه و محدوده کرخه که در منتهی الیه جنوب و جنوب باختری استان قرار دارد ، از این جمله هستند. در جنوب دریاچه ارومیه ، در نواحی مرتفعی که سرچشمه شاخه های اصلی سیمینه رود ، مهاباد رود ، زرینه رود و قزل اوزن است ، رودها به طرف دریاچه ارومیه جاری می شوند . این رودخانه ها از یک سو وارد دریاچه ارومیه می شوند و از سوی دیگر در قسمت مهاباد به دلیل جهت برخی از کوه های سردشت به طرف عراق سرازیر می شوند. رودهای این استان که از کوه های مرتفع سرچشمه می گیرند، از دره های عمیق و دشت های وسیعی عبور می کنند که هر کدام به نحوی دارای جاذبه های طبیعی - توریستی قابل توجهی هستند . در نقاط مختلف استان آذربایجان غربی آب های گرم متعددی با خواص ویژه وجود دارد که در طول هزاران سال مورد استفاده مردم قرار گرفته است. این چشمه ها یکی از منابع مهم صنعت جهانگردی منطقه به شمار می آیند . چشمه زندان سلیمان ، چشمه (استخر) بوکان ، چشمه گراو ، چشمه معدنی زنبیل ، چشمه های معدنی ویشلق ، چشمه های معدنی ایواوغلی، چشمه شوربولاغ بیلوار ، چشمه معدنی زارعان (زوران)، چشمه معدنی دسته دره ، چشمه معدنی کلوانس ، چشمه معدنی شگفتی ، چشمه معدنی میناس برخی از چشمه های مهم این استان به شمار می روند که قادرند اوقات فراغت گردشگران زیادی را پر کنند .
چشمه زندان سلیمان : در قسمت غربی کوه زندان قرار دارد و دارای دو مضحر می باشد . آب این چشمه در درمان بیماری های مجاری تنفسی و بیماری های جلدی مفید است .
چشمه رازی : در شش کیلومتری قطور قرار دارد . آب این چشمه به همراه گاز از زمین خارج می شود و در دامنه تپه ای جریان می یابد .
چشمه کلوانس : چشمه کلوانس در شمال غربی شهرستان خوی قرار دارد .
چشمه دسته دره : چشمه دسته دره نیز در 29 کیلومتری شمال غربی شهرستان خوی قرار دارد .
چشمه شاه آباد : در 30 کیلومتری جنوب شرقی ماکو قرار دارد . آب این چشمه همراه گاز فراوان در حوضچه ای جاری می شود .
چشمه گرادو : چشمه گرادو در غرب شهرستان مهاباد قرار دارد و از دو نقطه زمین خارج می شود .
چشمه زنبیل : در 36 کیلومتری شمال شرقی ارومیه در دامنه شرقی کوه زنبیل قرار دارد .
چشمه زارعان : در چهار کیلومتری غرب روستای زارعان در شمال شهرستان خوی قرار دارد .
رودخانه ارس ماکو : رود مرزی ارس از دیم قشلاق تا محل بهم پیوستن آق چای به ارس ، حدود 135 کیلومتر میان آذربایجان غربی و جمهوری خود مختار نخجوان جاریست . این رود از کوههای هزار برکه ترکیه سرچشمه میگیرد و سپس با رودی دیگر بنام کورا در جمهوری آذربایجان ، یکی میشود و بالاخره به دریای خزر میریزد . این رود 1072 کیلومتر طول دارد . پیرامون سد ارس در شرق ماکو جنگلکاری شده و تفرجگاه عمومی است .
مهاباد رود : این رود از میان ارتفاعات پیرانشهر و سردشت میگذرد و از بهم پیوستن دو شاخه اصلی بیطاس و ده بکر بوجود میآید . پس از گذشتن از شمال غربی مهاباد در غرب سیمینه رود و شرق گدار(قادرچای) وارد دریاچه ارومیه میشود . بر روی این رودخانه نیز سدی احداث گردیده که علاوه بر تولید برق ، آب مشروب شهر را نیز تأمین میکند . سد انحرافی دیگری در 8 کیلومتری مهاباد در محلی بنام یوسف کندی جهت آبیاری اراضی ساخته شده است که مأمن حیات وحش است و زیباییهای قابل توجهی دارد .
سیمینه رود ( تاتائو ) ارومیه : این رودخانه از ارتفاعات اطراف سقز (حوالی زنجان و ترجان) در جنوب دریاچه ارومیه سرچشمه میگیرد . شبکه اصلی آن شتاوه رود در جنوب غربی دهشهر کندی است . این رود پس از عبور از بوکان و غرب میاندوآب و دشت حاصلخیز شامات به باتلاقهای جنوب شرقی دریاچه ارومیه میریزد .
رودخانه زاب کوچک پیرانشهر : رود کلوی (زاب) از گردنه میدان با 2140 متر ارتفاع از سطح دریاسرچشمه میگیرد و از شرق به غرب جاری میشود و پس از طی درهای عریض و مستقیم و عبور از پیرانشهر، سردشت در خاک عراق به دجله میریزد . این رودخانه و دره عمیق آن یکی از دیدنیترین رودخانههای استان باارزشها و جاذبههای جهانگردی است .
زرینه رود(جغتوچای) ارومیه : این رودخانه از کوههای چهل چشمه کردستان ، بین سقز و بانه سرچشمه میگیرد و پس از عبور از شرق میاندوآب در جلگه وسیع آبرفتی به چند شاخه تقسیم میشود و از گوشه جنوب شرقی به دریاچه ارومیه میریزد. طول آن 300 کیلومتر و حوزه آن بیش از 1100 کیلومتر مربع است . بر روی این رودخانه یک سد نسبتاً بزرگ و یک سد انحرافی (نوروزمهر) احداث شده است که حدود 70 کیلومتر با شهر میاندوآب فاصله دارد . ماهیان بومی رودخانه عبارتند از : کپور ، سفید ، اسپله و زردماهی که طول برخی از آنها به یک متر نیز میرسد ، ماهیگیری در این رودخانه آزاد است .
روى شهر چای : روى شهر چای به بکشلو چای یا بردسیر نیز معروف است و از داخل شهر ارومیه می گذرد .
رود نازلو : از کوه های ایران و ترکیه سرچشمه می گیرد .
رود چای : آب روضه چای از ارتفاعات "کانی گوزال" در کلهر سرچشمه می گیرد .
رود باراندوز چای : این رود از کوه های مرزی ایران و ترکیه و کوه های حد فاصل "کدارچای" و " باراندوز چای" سرچشمه می گیرد .
رود زولاچای : رود زولاچای از بهم پیوستن رودهای "خورخوره" ، "زولا" ،" اریک" و " ریز علی چای" به وجود می آید .
سرگذشت پلی که بارها نیمه تمام افتتاح شد.
سمیه فتحی: دو سال پیش وقتی اولین باند رفت وبرگشت پل میانگذر دریاچه ارومیه افتتاح شد مسوولان وزارت راه وترابری وعده دادند تا پایان عمر دولت نهم هر دو باند این پروژه نه تنها بهره برداری شود بلکه از میان این پل راه آهن هم عبور خواهد کرد. دولت نهم رفت و دولت دهم آمد در این یکسال تنها مسوولان امر موفق شدند باند دوم را افتتاح کنند و از خط راه آهن هم خبری نیست. گرچه گذر از پل میانگذر دریاچه ارومیه در روزهای اخیر نشان می دهد به ظاهر هر دوباند یا چهار مسیر رفت و برگشت کامل زیر عبور است اما هنوز این پروژه نیمه بند مانده است . پلی که نزدیک به 31 سال از پیشنهاد طرح و اجرای آن می گذرد و هر بار پس وقفه ای دوباره از سر گرفته می شود. البته به گفته مسوولان وزارت راه وترابری اگر عزم دولت محمود احمدی نژاد نبود همچنان راه عبور ارومیه به تبریز مسدودبود
احداث پل میانگذر دریاچه اورمیه به سال 1358 برمی گردد. در این سال گامهای اولیه برای احداث پل برداشته شد به این ترتیب که خاکریزیهای اولیه برای نزدیک کردن دو ساحل به هم اجرا شدند. با شروع این کار در طول چندین سال و در چند مرحله که آخرین مرحله آن در سال 1367 اتفاق افتاد 11 کیلومتر از طرف اورمیه و 3 کیلومتر از طرف تبریز خاک ریزی انجام گرفت و حدود 2 کیلومتر به صورت محوطه باز در وسط باقی ماند . پل شناوری نیز اجرا شد که متاسفانه به علت عدم انجام مطالعات و طراحی و ساخت غیر اصولی بر اثر یک طوفان فروریخت بعد از این قضیه پروژه مسکوت ماند و هر جا که صحبتی از این پروژه به میان می آمد بحث بر سر غیر ممکن بودن آن به علت شرایط خاص دریاچه مانند شوری زیاد و بستر لجنی با عمق زیاد بود . تا اینکه پس از 21 در سال 1379 با انجام مطاالعات کارشناسی با تصویب آن و صدور مجوز مربوطه مجددا اجرای این پروژه کلید خورد. ساخت پل میانگذر دریاچه ارومیه در سال 81 قرارداد احداث آن منعقد شد تا سال 87 با اما و اگرهای بسیاری مواجه شد و هر بار زمان خاصی از سوی مسوولان امر برای افتتاح آن اعلام می شد و سرانجام پس از 10 ماه تاخیر یک باند از این پروژه به صورت رفت وبرگشت با حضور محمود احمدی نژاد افتتاح شد.
پس از گذشت دو سال نیز باند دوم هم به صورت رفت و برگشت در اوایل امسال افتتاح شد البته این بار بدون حضور محمود احمدی نژاد افتتاح شد. با این حال همچنان روند ساخت پل کامل نشده است به گفته محمود ملازینل مدیر این پروژه علی رغم اختصاص اعتبار 200 میلیون تومانی از سوی دولت برای ساخت آن اما تکمیل پل میانگذر دریاچه ارومیه در گرو ارائه سهم 50 درصدی دولت در سال جاری است. پل میانگذر دریاچه ارومیه که گفته می شود عمر مفید آن تا 120 سال است اما هنوز کاملا ساخته نشده است چند دهه از عمر آن گذشته است و هنوز در مراسم ها متخلف افتتاح می شود. گرچه پل زیر عبور قرار دارد اما پس از یکسال از بهره برداری باند اول گویا به دلیل موقت بودن ورودی و خروجی این مسیر ان هم به دلیل کمبود اعتبار تا کنون طول کشیده است قرار است این مسیر دوباره تکمیل شود. با توجه اینکه باند دوم زیر عبور قرار گرفته است . با این حال این دومین باری است خبرنگاران حوزه حمل ونقل از روند ساخت این پروژه بازدید کردند پروژه ای که تا کنون دوباره افتتاح شده است و قرار است در صورت تکمیل بازهم افتتاح شود
مرحوم حاج محمد صحت ایگدیر فوق لیسانس رشتهٔ دبیری از دانشگاه تهران بانی و بنیا نگذر دبیرستان هدایت بودند. این بنادر سال ۱۳۴۵ واحد مسکونی بود و یک سال بعد به همت مرحوم دبیرستان هدایت نام گرفت و یکیاز بهترین مدارس زمان شد.
تا اینکه دهسال بعد درسال ۱۳۵۶ این مدرسه نو پایه به دو قسمت تبدیل شد. قسمت نوساز چند سالی بعنوان مدرسه راهنمائی دخترانه و قسمت قدیمی آن بعنوان واحد مسکونی مورد استفاده قرار گرفت .
تا اینکه اوایل ۱۳۸۰ اداره میراث فرهنگی با بدست گرفتن این بنا و مرمت و بازسازی آن بعنوان یادگاری از معماری قدیم در اختیار عموم قرار گرفت
بنای مدرسه هدایت 2 آرامگاه عرب باغی 3 امامزاده برکشلو 4 امامزاده غریب حسن 5 بازار ارومیه 6 بنای انصاری 7 بنای سه گنبد ارومیه 8 کاظم داشی 9 مسجد اعظم 10 مسجد جامع ارومیه 11 مسجد سردار ارومیه 12 مسجد مناره ارومیه 13 موزهٔ ارومیه 14 کلیسای ننه مریم 15 یخچال دوقوزپله
این مقبره مدفن امامزادگان (محمد) و (ابراهیم) از نوادگان امام موسی الکاظم (ع) است و در روستای (برکشلو) در 12 کیلومتری شرق شهرستان ارومیه قرار دارد . امامزاده برکشلو از بزرگ ترین و مهم ترین زیارتگاه های مردم استان محسوب می شود و بنای آن مربوط به دوره زندیه و اوایل قاجار است .
این مقبره به شکل مستطیل با یک گنبد مرکزی –مانند چهار طاقی دوره ساسانی –و چها جرز قوس دار دارد و به وسیله گوشواره هایی طاق آن به هشت ضلع تقسیم شده است . در هر ضلع از مقبره یک ورودی با قوس جناقی دیده می شود و در طرفین آن پنجره هایی با قوس هلالی وجود دارد . مصالح به کار رفته در بنای مقبره از سنگ –ازاره تا یک متر – و آجر است. نمای خارجی آن طاق نما و آجر کاری زیبایی دارد . مقبره دارای ضریح زیبا و آب طلا کاری شده است . نمای داخلی مقبره نیز از نظر تقسیم بندی و ترکیبات معماری چشم گیر و خوش تناسب است
آرامگاه عرب باغی
بنای سه گنبد ارومیه مقبره ای است از دوران سلجوقیان با قدمتی هشتصد که در جنوب شرقی ارومیه واقع شده است.
ین مقبره از بیرون به شکل استوانه ای و مدور و از داخل چهار گوش می باشد . نمای بیرونی آن از سنگهای تراش خورده و آجرهای چهار گوش است و نمای داخل از دو. طبقه تشکیل شده است که طبقه اول آن سردابه و طبقه دوم اطاق مقبره نامیده می شود که این دو طبقه با پوششی قوس دار از همدیگر جدا شده است در ورودی طبقه اول یا سردابه آن به شکل طاق جناقی و در ورودی اطاق مقبره آن به صورت معمولی و چهار گوش است کتیبه سردر بنای سه گنبد با خط کوفی با سنگهای مستطیلی شکل و به شیوه گره بندی نگاشته شده است.
این بنا مربوط به قرن ششم و به دستور ششقاب المظفر یکی از امیران محلی سلجوقی و توسط شخصی به نام ابومنصور ساخته شده استبنا شبیه مزارهای قدیمی شهر مراغه می باشد
درباره وجه تسمیه سه گنبد برخی از مورخان بر این باورند که دو بنای دیگر نیز در مجاورت روستائی بنام چهریق از دهستانهای شهرستان سلماس وجود داشته که مجموعه سه بنا را در قدیم سه گنبد می نامیدند
امامزاده غریب حسن
بازار ارومیه در گوشه جنوب شرقی شهر ارومیه واقع گردیده است که در حال حاضر بخش عمده و سالم آن در بین خیابانهای امام - عسگرآبادی - اقبال و مهاباد ( منتظری ) محصور می باشد.
طول و عرض بنا : حدودا 100 * 300 متر کاربری قبلی و فعلی و پیشنهادی بنا : تجاری - اجتماعی شرح گذشته و توصیف بنا : مجموعه بازار قدیمی شامل واحدهای مختلفی می باشد از جمله مسجد جامع شهر در این محدوده قرار گرفته که بنائیست مربوط به قرن 6 ه. ق. ولی قدیمی ترین بخشهای باقیمانده محدوده بازار از دوره صفویه به بعد می باشند , مخصوصا حمامهائی از دوره زندیه و قاجار باقی مانده که نمایانگر ذوق معماری دوره های مختلف می باشند. هر راسته و بخشی از این مجموعه دارای فرم و شکل بندی خاص خود می باشد.
وجود تیمچه ها , سراها , مسجد , حمامها , تماما دال بر آبادانی و تحرک این بخش از شهر در زمانی نه چندان دور می باشد از خصوصیات بارز این مجموعه سادگی معماری آن است , با وجود تفاوتهائی که از نظر فرم در طاقها و چشمه و گنبدهای بازار مشاهده می شود , هیچ نوع تنوعی از حیث تکنیک هنری مانند کاشیکاری , گچبری , سنگ کاری و دربهای قدیمی پرکار چوبی در بازار دیده نمی شود , مصالح تمام راسته بازارها و چهارسوها از آجر انتخاب و اکثرا حتی فاقد اندود ساده گچ نیز می باشن.
تنها تنوع مجموعه ذوق و سلیقه معماران دوره های مختلف است که هر کدام با انتخاب فرمی خاص از نظر شکل قوسها , اثری از خود به یادگار گذاشته اند.
گزارشات اجمالی مرمت و حفاظت بنا :
١) احیا طاق و گنبدهای فروریخته سقف پوششی راسته های حلبی سازان - اجلال - مسگران - آقا رضی - چاقو سازان - سنگ تراشان – نقاشان
٢) مرمت نمای آجری راسته
٣) مرمت و استحکام بخشی گنبدهای آسیب دیده راسته عطاران و بزازان
۴) احیا گرمابه آخوند و بخشی از راسته بازار میرزا حسین آقا که در اثر بمباران هوائی دشمن تخریب گشته بود
۵) مرمت و احیای نمای داخلی تیمچه صدریه
۶) مرمت بخشی از نمای سرای حاج ابراهیم
٧) بازسازی و احیای جداره نمای بازار بر میدان ولایت فقیه
٨) اجرای سردرهای ورودی بازار در بر میدان ولایت فقیه , ورودی راسته اجلال - ورودی راسته حلبی سازان - ورودی راسته عطاران , بلورفروشان و ورودی راسته حاج ابراهیم
بنای انصاری
متعلق به بابک جعفری بوده که بعداً به دختر ایشان و همسر سیفالهخان انصاری میرسد و به همین نام شهرت دارد . این خانه در قسمت مرکزی شهر و در امتداد خیابان مدنی «2» و میدان گل اوستی ( سرگل) در کوچه بن بست انصاری واقع شده است . با توجه به فرم بنا و کتیبههای موجود در کاشیهای تزئینی خانه بین سالهای 1330 و 1334 احداث شده است که قدمت آن مربوط به اواخر دوره قاجاریه می رسد.
ورودی بنا از جبهه شمالی به حیاطی چهارگوش است . در جبهه جنوبی و اندرونی خانه حیاط دیگری است که باغ انگور است که با دیوار خشتی و پایه های آجری محصور شده است . ساختمان در وسط حیاط و باغ و روبه شمال قرار دارد . ورودی های آن از جبهه شمال شرقی و شمال غربی با راه پله های دو طرفه سنگی و طاقهای هلالی آجری است که به طبقه همکف ، طبقه اول ، اتاق هایی در ضلع شرقی و غربی حیاط ، باغ و واحد مسکونی دیگری که در ضلع غربی این مجموعه است میتوان راه یافت .
طبقه همکف بصورت زیرزمین تا ارتفاع 2 متری از سنگ های تراش دار و طبقه اول تا آخر ساخته شده است و بناهای دو ضلع شرقی و غربی بعداً به هسته اولیه الحاق شده اند . مصالح بکار رفته در این مجموعه از سنگ و آجر ، خشت و چینه ، سقف پوشش چوبی و اندود گچ و تخته پوش می باشد . پشت بامها با اندود کاه و گل عایقکاری نموده اند
موزه ارومیه در خیابان بهشتی (دانشکده) این شهر قرار دارد
این موزه در سال 1346 ش بنا شد و دارای یک تالار بزرگ مخصوص اشیای باستانی و تاریخی دوره های مختلف تاریخی و تالاری کوچک است که به موزه مردم شناسی اختصاص دارد . در این تالار در ایام برگزاری مراسم ،فیلم و اسلاید به نمایش گذاشته می شود . در موزه ارومیه مجموع ای از کتاب های نفیس خطی که اکثر آنها قرآن مجید و کتب دینی و اسلامی است ،نگهداری می شود . همچنین اشیایی از دوره های ما قبل تاریخ ،تاریخی و اسلامی و نیز اشیایی مربوط به هنرهای ملی و تزیینی مردم شناسی ،صنایع دستی و ... نیز در این موزه به چشم می خورد
موزه ارومیه یکی از موزه های غنی کشور محسوب می شود و قدیمی ترین آثار آن متعلق به هزاره هفتم ق. م است . در این موزه سه خط نوشته از هزاره اول ق.م به نام های استل کله شین ،استل موانا و کتیبه محمود آباد نگهداری می شود که به خط میخی اورارتویی است . جدیدترین آثار این موزه مربوط به دوره قاجار است . بخش های مختلف این موزه عبارتند از
بخش ماقبل تاریخ : در این بخش اشیای مربوط به دوره ما قبل تاریخ که در حفاری های تپه های اسماعیل آباد ،املش گیلان ،حسنلوی نقده ،سیلک کاشان،دینوخواه و عمارلو به دست آمده و شامل اشیای سفالی خام ،پخته و مفرغی است ،در معرض نمایش عموم قرار دارد .
بخش تاریخی لرستان : اشیای تاریخی این بخش که در منطقه لرستان کشف شده است ،اکثرا مفرغ و برنز و بیشتر وسایل جنگی و آلات فلزی دیگر و اشیای سفالی مربوط به هزاره اول ق. م است .
بخش تاریخی : اشیای این بخش شامل اشیای مربوط به قبل از اسلام است . این اشیا ء بیشتر سفالین و فلزی است و مربوط به نواحی شوش ،دیلمان،خوروین،نوروز محله،ری،رودبار،گری،رحمت آباد،سیاهکل،عمارلو ونهاوند است .
بخش سکه ها : این بخش شامل سکه هایی از دوره های قبل از اسلام و حکومت های قبل از اسلام در ایران و نیز سکه هایی از ادوار اسلامی امویان ،عباسیان ،آل بویه ،سلاجقه ،اتابکان ،مغول ،تیموریان ،آل جلایر ،آق قویونلو ،صفویه و زندیه است .
بخش اسلامی : اکثراشیای موزه ای ارومیه متعلق به دوره های اسلامی و نشان دهنده تمدن اسلام در این خطه و تاثیر آن در ساخت و پرداخت ظروف و آثار تاریخی است . اشیای این بخش ظروف بی نهایت ظریفی باخطوط کوفی یا آیاتی از قرآن مجید و همچنین سر علم های ایام سوگواری ،نوشته های کوفی و عربی و آیاتی از کتاب مقدس آسمانی اسلامی هستند و از مناطق مختلف کشور جمع آوری شده اند . این اشیا از تاریخ رواج دین مبین اسلام تا قرن چهاردهم ﻫ.ق را شامل می شوند . این اشیا شامل ظروف سفالین و اشیای فلزی است که از گرگان ،ری،کرج،قوچان،سبزه وار ،نیشابور،اراک،کاشان ،ساوه ،شوش،گنبدکاووس،بیرجند و اصفهان به دست آمده است .
بخش مردم شناسی : در بخش مردم شناسی موزه ارومیه لباس ها و و سایل مربوط به قرون گذشته ،اشیای مسی ،برنجی،شیشه ای ،پارچه ای ،سفالین و تخته ای و همچنین مجسمه هایی از اقوام و عشیره های مختلف کشور با لباس های محلی به نمایش گذاشته شده است .
خش هنرهای تزیینی : در این بخش اشیای بسیار جالبی چون خط نوشته ها و آیاتی از قرآن مجید به نسخ و نستعلیق و تابلو و مینیاتور و مرقع و قلمدان از قرون سیزدهم و چهاردهم ﻫ.ق به نمایش گذاشته شده است.
کلیسای ننه مریم
نمای فعلی متعلق به دوره ساسانی است و دارای طاق های بسیار جالب و قرینه سازی کاملاً زیبا- قابل مقایسه با معماری آتشکده های ساسانی – است. طبق روایت نویسندگان آشوری و مسیحی این بنا قبلاً آتشکده بود و یکی از معابد معروف زرتشتیان این دیار به شمار می رفت
مسجد اعظم (بازار باش مسجده)
نام این مسجد قبلا بازارباش بوده که در سال 1392 هجری قمری ( 1351 شمسی ) به اهتمام اهالی ارومیه تجدید بنا و به مسجد اعظم تغییر نام داده است.
مسجد اعظم ارومیه در خیابان عسگرآبادی ،جنب بازار و میدان گندم فروشان واقع شده است .
از طرف بازار مسجد دارای دو در ورودی است که بر بالای هر کدام مناره ای است که با گلدسته و کاشی های لعابی سبز و زرد تزئین یافته است.
ین مسجد دارای شبستان و صحن داخلی مستطیلی شکل است که در وسط آن ، گنبد اصلی بر روی هشت پایه و ستون که از مرمر سفید کار شده قرار گرفته و قسمت پائین گنبد سرتاسر شیشه ای و نور گیر است.
در چهار گوشه سقف مسجد ، چهار گنبد کوچک هشت ضلعی دیده می شود که بدون پایه و ستون است . محراب مسجد نیز با کاشی های الوان و آیات قرآن تزئین یافته است
کاظم داشی
کاظم داشی صخره ای است با محوطه دیدنی که به صورت شبه جزیره در عمیق ترین نقطه دریاچه ارومیه واقع شده و موقعیت مهمی دارد و این محل در سابق به نام قرخلار (قرخلار کلمه ای ترکی است، محل سکونت چهل نفر) مشهور بوده است.
راه شوسه مانند به عرض 60 متر و طول تقریبا 500 متر از وسط دریاچه می گذرد که به دامنه کوه می رسد و دهکده ای را در کنار دامنه همان کوه بنا نموده بودند و دامنه آن جاده ای به طور طبیعی به طرف بالا ساخته شده بود .
دردالان این قلعه که به جاده 6متری مکعبی شکل برمی خوریم که به طول 200متر عمق به دریا منتهی شده و یکباره مسدود می شود و روی همین جاده 6متری به دستور کاظم خان پل انداخته بودند .
در کاظم داشی، در زمان قدیم قراولخانه ای محکم درست کرده بودند و درب قراولخانه را در وسط دو پایه سنگی از مرمر سفید قرار داده بودند و روی یکی از پایه های مرمری مزبور عبارت : (ابونصر حسین بهادر خان حکمران ...) و روی پایه دیگر نیز : عبارت الضفر علی الله السلطان الاعظم المطاع الحسین ... را با خط زیبای نسخ حک کرده بودند.
در قلعه مزبور چاهی وجود دارد که در قله کوه واقع شده و عرض آن 5/2 متر وطول آن 5/2 و عمق آن در 7 و 8 متری طوری تسطیح کرده بودند که در مواقع بارش باران و برف آب لازم در آن جمع گردد.
در سمت غربی کوه غاری به شکل گنبد حمامهای قدیم که در وسط آن از سنگ کنده شده (حجاری شده) وآب زلال قطره قطره در وسط طاق آن چکیده و در حوظ داخل آن وارد می گردد .
کاظم خان در این قلعه ساختمانی دوطبقه ساخته و خود و خانواده اش در آنجا مقیم گشته و در این قلعه آهنگری - تعمیرگاه قایق سازی دایر کرده و به ساختن توپ سرپر و باروت وفشنگ و غیره می پرداختند .
از این قلعه در زمان وجناءبن رواد و محمد بعیث (در زمان خلفای عباسی) بصورت دژ محکم استفاده می شد
مسجد جامع ارومیه از بناهای نیمه دوم سده هفتم هجری قمری است. این مسجد در وسط بازار قرار دارد و دارای صحن بزرگگ و شبستان آجری وسیع است که قسمت اصلی وسطی آن با گنبدی بلند پوشیده شده است. محراب مسجد از نظر گچبری و خطوط از زیباترین آثار هنری مغول بوده و ارتفاع آن 82/7 متر و عرض آن 48/5 متر است
.
البته محراب در سال 676 هجری قمری بدست استاد عبدالمؤمن تبریزی گچبری شده و شاید خود مسجد از این تاریخ قدیمی تر باشد. مسجد در سال 1184 هجری قمری بدستور رضا قلی خان بیگلر بیگی ایل افشار و حاکم ارومیه تعمیر شده است
کاظم داشی صخره ای است با محوطه دیدنی که به صورت شبه جزیره در عمیق ترین نقطه دریاچه ارومیه واقع شده و موقعیت مهمی دارد و این محل در سابق به نام قرخلار (قرخلار کلمه ای ترکی است، محل سکونت چهل نفر) مشهور بوده است.
راه شوسه مانند به عرض 60 متر و طول تقریبا 500 متر از وسط دریاچه می گذرد که به دامنه کوه می رسد و دهکده ای را در کنار دامنه همان کوه بنا نموده بودند و دامنه آن جاده ای به طور طبیعی به طرف بالا ساخته شده بود .
دردالان این قلعه که به جاده 6متری مکعبی شکل برمی خوریم که به طول 200متر عمق به دریا منتهی شده و یکباره مسدود می شود و روی همین جاده 6متری به دستور کاظم خان پل انداخته بودند .
در کاظم داشی، در زمان قدیم قراولخانه ای محکم درست کرده بودند و درب قراولخانه را در وسط دو پایه سنگی از مرمر سفید قرار داده بودند و روی یکی از پایه های مرمری مزبور عبارت : (ابونصر حسین بهادر خان حکمران ...) و روی پایه دیگر نیز : عبارت الضفر علی الله السلطان الاعظم المطاع الحسین ... را با خط زیبای نسخ حک کرده بودند.
در قلعه مزبور چاهی وجود دارد که در قله کوه واقع شده و عرض آن 5/2 متر وطول آن 5/2 و عمق آن در 7 و 8 متری طوری تسطیح کرده بودند که در مواقع بارش باران و برف آب لازم در آن جمع گردد.
در سمت غربی کوه غاری به شکل گنبد حمامهای قدیم که در وسط آن از سنگ کنده شده (حجاری شده) وآب زلال قطره قطره در وسط طاق آن چکیده و در حوظ داخل آن وارد می گردد .
کاظم خان در این قلعه ساختمانی دوطبقه ساخته و خود و خانواده اش در آنجا مقیم گشته و در این قلعه آهنگری - تعمیرگاه قایق سازی دایر کرده و به ساختن توپ سرپر و باروت وفشنگ و غیره می پرداختند .
از این قلعه در زمان وجناءبن رواد و محمد بعیث (در زمان خلفای عباسی) بصورت دژ محکم استفاده می شد
یخچال دوقوزپله (9 پله)
در محله ای قدیمی به عسگرخان و در کنار نهر کوچکی به نام (دره چای) در شهر ارومیه قرار دارد . دوققوز در ترکی به معنای نه (9) می باشد.تا قبل ازگسترش شهر به صورت فعلی ،اهالی ارومیه از این یخ استفاده می کردند و نیز مراسم چهارشنبه سوری را در کنار حوضچه ای که آب نهر به آن می ریخت و فاصله اش با یخچال حدود چهل متراست برگزار می گردد.
با توجه به شکل ساختمان و نقشه ای یخچال ،به نظر می رسد این بنا به دوره قاجار تعلق دارد . بنا و سقف آن از سنگ و آجر است . این یخچال هنوز سالم باقی مانده و صدماتی به آن وارد نشده است . فضای داخلی این انبار ذخیره یخ – سالن اصلی – به علت تناسب خاص و کشیدگی ارتفاع آن و دقتی که در آجر چینی سقف آن به کاررفته دارای شکوه و گیرایی جالب توجه است .
این یخچال به همت مدیریت میراث فرهنگی استان به گالری تبدیل شده است
بیدمشک
:سوغاتیهای معروف ارومیه:
خواص بیدمشک گیاهی است از نژاد بید که اندازه آن از بید معمولی کوچکتر بوده،سنبله های آن دارای اسانس معطر است.گلهای این گیاه در شمال ایران،اصفهان،کرمان آذربایجان و شیراز می روید .
به گزارش خبرنگار سلامت نیوز،اسانس یا عرق بیدمشک علاوه بر خواص درمانی برای معطر کردن شربتها نیز به کار می رود.
بید مشک گیاهی ملین و تقویت کننده قلب ،اعصاب و محرک قوای جنسی است.این گیاه داروئی دستگاه گوارش را تقویت کرده و اشتها را افزایش می دهد. جوشانده برگ یا پوست درخت بیدمشک سبب دفع انگلها و کرمهای معده و روده می شود.
بیدمشک تقویت کننده دستگاه عصبی بوده و جوشانده برگ آن با عسل اعصاب را آرام می کند.همچنین عرق بیدمشک آرام بخش و خواب آور است،جوشانده گل بیدمشک همراه با شکر، ناراحتی های عصبی،افسردگی ،دردهای عصبی و روماتیسمی را بهبود می بخشد.
عرق بیدمشک مقوی قلب بوده و برای حفظ سلامتی آن بسیار مناسب و موثر است و همچنین باعث کاهش تب شده و خاصیت تب بری دارد
دوشاب (شیره ٔ انگور)
موارد استفاده دشاب: حلوا – سوجوق – باسلوخ – قایقاناخ یعنی خاگینه – قاتیخ دوشاب یعنی برای صبحانه دشاب را با نان همراه ماست خورده میشود
دشاب چگونه تهیه میشود: ابتدا انگور را در زیر پا در حوزچه ای به نام چَرَز له کرده سپس اب انگور را در ظروف بزرگ سفالی به اسم تاغار ریخته میشود.
تفاله انگور در دستگاه پرس به اسم مَنگَنه پرس شده تا همه آب انگور گرفته شود. سپس خاک مخصوص خشک شده که معروف به دشاب تورپاغه است به تاغار اضافه کرده و به هم زده می شود
فردای آنروز آب انگور صاف و زلال شده و تمامی ناصافی ها ته نشین می شود. آب انگور صاف شده را تشت های بزرگ مسی به قطر بیش از یک متر و به عمق سی تا چهل سانتی متر به نام تیان ریخته و می جوشانند.
به محص جوش کردن کف زیادی به روی می آید که باید جمع شده و دور ریخته شود. بعد از دو سه ساعت جوش ملایم مقدار زیادی از آب تبخیر شده و بین یک چهارم تا یک سوم باقی مانده که دیگر دشاب حاضر به برداشت می باشد.
لازم به یادآوری که از تفاله انگور سرکه درست میکنند
نقل بیدمشک و حلوای گردو و حلوای هویج را میتوان از جمله مشهورترین سوغاتیهای ارومیه نام برد
و علاوه بر عرق بیدمشک عرق بادرنجبو برای خوشبو و خوش طعم کردن شربت های گوناگون مورد مصرف قرار می گیرد که از شهرت بسزائی برخوردار است
غذاهای محلی
ارومیه و استان آذربایجان غربی همچون جاهای دیگر غذاهای خاص محلی خود دارد.
غذاهای محلی عبارتند از پلو ،آبگوشت ،چلو کباب، انواع آش و انواع خورشت . کوفته نیز یکی دیگر از غذاهای معروف و لذیذ این استان است و آن را با مرغ یا گوشت قرمز می پزند . دلمه نیز در آذربایجان طرفداران زیادی دارد .
یتیمچه یکی از غذاهای خاص ارومیه میباشد.
دلمه ها
دلمه برگ مو :برنج ،لپه ،گوشت،تره و انواع سبزی معطر رابا ادویه ،رب گوجه فرنگی و کمی ماست می پزند و مخلوط حاضر را در برگ مو می پیچند .
از دیگر دلمه ها می توان به دلمه کلم و بادنجان نیز اشاره کرد .
خورشت ها
کنگر خورشه :کنگر کوهی را تمیز کرده ، آن را تفت می دهند و به آن آبلیمو ،رب گوجه فرنگی ،گوشت و ادویه اضافه نموده و با هم می پزند .
خورشت آق ماش: ماش را با گوشت ،زعفران ، رب گوجه فرنگی و ادویه می پزند و به آن سیب زمینی سرخ کرده اضافه می کنند.
گزلمه : از ماست چکیده ،نعناع خشک ،تخم مرغ و سیر تهیه می شود
کوفته ها
کوفته :از گوشت چرخ کرده ،لپه ،ادویه ،تخم مرغ ،سبزی مرزه و تره ،گردو ،پیاز داغ و آرد تهیه می شود .
ریزه کوفته
آش ها
عیران آشه ، قاتیخ آشه ، اوماج آشه ، تورش آشه ،کلم آشه ، عرشته آشه .
نان ها
لاواش ، سنکک ، سومون از نانهای پر مصرف ارومیه می باشد
تنور چره یا لاواش: آرد گندم ،آب و نمک از موارد مورد نیاز این نان است . این نوع نان هنوز در دهات آذربایجان به روش سنتی پخت می شود .
یخاچره : شیر و آرد گندم را مخلوط کرده و روی آن زرده تخم مرغ می زنند و در تنور به صورت چانه ای می پزند .
تاواچره: آرد گندم ،گردو و آب را با هم مخلوط کرده و آن را در سینی که د رتنور قرار دارد ،پهن می کنند .
جزلا چره : برای تهیه این نان دنبه ای را که روغن آن گرفته شده با آرد و کمی پیاز مخلوط می کنند
مراکز تفریحی شهر
پیست اسکی خوشاکو ارومیه
یکی از کانون های مهم ورزش زمستانی در شمال غرب کشور است که هر سال با آغاز فصل سرما و انباشت برف پذیرای علاقمندانی از کشورهای خارجی و استان های مختلف کشور و علاقمند به ورزش های زمستانی است.
پیست اسکی خوشاکوی ارومیه همچنین به سبب موقعیت مناسب جغرافیایی علاوه بر اینکه مکانی است برای ورزش های زمستانی به عنوان یکی از جاذبه های توریستی آذربایجان غربی مطرح است ولی تاکنون به درستی در کشور معرفی نشده است.
پیست اسکی خوشاکو درحدود ۳۰ کیلومتری غرب ارومیه در منطقه ترگور قرار دارد.
مجتمع گردشگری باری مجموعهای اقامتی، درمانی، ورزشی، گردشگری، پذیرایی و فرهنگی است که در ساحل زیبا و کمنظیر دریاچهی ارومیه، دومین دریاچه بزرگ نمک جهان، بنا نهاده شده است. این مجتمع در 40 کیلومتری جاده سلماس- ارومیه قرار دارد و از نظر آب و هوایی و مناظر طبیعی در یکی از بیبدیلترین مناطق جغرافیایی کشور قرار گرفته است.
واقعشدن در ساحل دریاچهی ارومیه، که خود گنجینهی طبیعی پرارزش و بینظیری از خواص شگفتانگیز درمانی و زیستمحیطی است و بهرهگیری شایسته از امکانات طبیعی آن از اصلیترین دلایل ایجاد مجتمع باری بوده، از اهمیت بهسزایی برخوردار است. احیای ارزشهای سنتی منطقه در بهکارگیری پدیدههای طبیعی برای سلامت و تندرستی و همچنین ایجاد مجموعهای منطبق بر استانداردهای جهانی و فراهمکردن فضایی مناسب و شایسته برای گردشگران داخلی و خارجی از دیگر اهداف ایجاد و احداث این مجموعه است.
با راهاندازی و بهرهبرداری از این مجموعه توجه بسیاری از مسافران و گردشگرانی که برای بهرهبردن از امکانات مشابه به خارج از کشور مسافرت میکردند، به این مکان جلب شده است. این مساله به خودی خود میتواند گام مثبتی در مسیر بهرهبرداری از منابع داخلی و جلوگیری از خروج ارز از کشور باشد. ضمن آنکه برای مسافران و گردشگران نیز هزینههای مسافرتی و تفریحی به میزان زیادی کاهش خواهد یافت.
باری اولین و تنها طرح ملی عملی شدهی دهکده سلامت در کشور است و تا کنون بخشهای بزرگی از آن به بهرهبرداری رسیده است. پیشبینی میشود که این مجموعه در آینده نزدیک و با پایان یافتن فازهای بعدی طرح، پذیرای بیش از 400 هزار نفر گردشگر داخلی و خارجی باشد
دریاچه مارمیشو در حدود ۴۵ کیلومتری غرب شهر ارومیه و در میان کوهستانهای این شهرستان قرار دارد. دریاچهای طبیعی است به وسعت تقریبی ۵ هکتار. زیستگاه انواع آبزیان از جمله ماهی قزل آلا، و پرندگان مهاجر مختلف بوده.
این دریاچه در مسیر رودخانهای پرآب و خروشان قرار گرفته. در فصل گرما منظرهٔ این دریاچه دارای پوشش گیاهی بسیار متنوعی است. عمق دریاچه نیز حدود ۵۰ الی ۶۰ متر تخمین زده میشود
سد شهر چای:
۱۲ کیلومتری ارومیه بر روی رودخانه شهر چای با هسته آب بند رسی مشخصات فنی سد مخزنی:
نوع سد: خاکی سنگریزه ای با هسته آببند رسی محل احداث: ۱۲ کیلومتری جنوب غربی شهرستان ارومیه نام رودخانه: شهر چای ارتفاع از بستر رودخانه: ۸۴ متر طول تاج: ۵۵۰ متر حجم کل مخزن: ۲۲۰ میلیون متر مکعب حجم مفید مخزن: ۲۱۳ میلیون متر مکعب حجم آب تنظیمی سالیانه: ۱۹۹ میلیون متر مکعب سیستم انحراف شامل دورشته تونل به اقطار ۳ و ۶ متر و طولهای ۴۶۰ و ۳۴۸ متر و ظرفیت تخلیه ۳۷۰ متر مکعب در ثانیه جاده جایگزین ارمیه - راژان - موانا جمعا بطول ۵/۲۵ کیلومتر
مجتمع ساحلی چی چیست:
این مجتمع در فاصله 18 کیلومتری مسیر جاده ارومیه به طرف دریاچه ( بندرگلمانخانه ) واقع شده و دارای کلیه امکانات رفاهی از قبیل :هتل ،ویلا،سوئیت ،رسوران ،قهوه خانه سنتی ،سکوهای اتراق و میادین ورزش خانوادگی می باشد
پارک جنگلی شیخ تپه - واقع در شیخ تپه
پارک شهر - واقع در جنب شهر چایی
پارک گلستان (بازارباش دروازاسه - ( واقع درخیابان پزشکیان
پارک ساعت
پارک ساحلی - واقع در بلوار والفجر
موسیقی فولکلوریک آذربایجان
پیدایش سازمانی انواع آلات موسیقی و ظهور شعرا و سرود خوانان و عاشیق های آذربایجان تحولات عمیقی را در موسیقی فولکلوریک آذربایجان به وجود آورده است .امروزه این موسیقی به عنوان یک مجموعه کامل ،دقیق خوب و گویا در بین موسیقیهای سنتی دنیا مطرح است....و اکثرموسیقی شناسان، موسیقی و کلاًادبیات شفاهی آذربایجان را جز کاملترین و بهترین موسیقی و ادبیات شفاهی دنیا می دانند....
عاشیقلار 2 موسیقیهای مربوط به آداب و رسوم 3 ماهنی لار 4 یئل یئل 5 لای لای 6 موسیقی تعزیه 7 موقام
----------------------------------------------------------------------------------------
ارومیه مرکز استان آذربایجان غربی و نیز مرکز شهرستان ارومیه است.
ارومیه در جلگهٔ گسترده و سرسبزی به درازای ۷۰ کیلومتر و به پهنای ۳۰ کیلومتر واقع شده که ارومیه یکی از شهرهای ایران و مرکز استان آذربایجان غربی و نیز مرکز شهرستان ارومیه است. این شهر طبق سرشماری سال ۱۳۸۵ با ۵۷۷٬۳۰۷ نفر جمعیت، دهمین شهر پرجمعیت ایران بهشمار میآید.
واژهٔ ارومیه از ترکیب دو واژه آشوری اور (شهر) + میه (آب) تشکیل شدهاست. ارومیه به صورت اورمو، اورومیه و اورمیه تلفظ میشود. با آمدن حکومت پهلوی و سلطنت رضاشاه این محل به رضائیه تغییر نام داد و بعد از انقلاب اسلامی دوباره به نام ارومیه برگشت
جغرافیا
ارومیه در جلگهٔ گسترده و سرسبزی به درازای ۷۰ کیلومتر و به پهنای ۳۰ کیلومتر واقع شده که اطراف آن تا کیلومترها پوشیده از باغات انگور و سیب و کشتزار است. دریاچه ارومیه در شرق و دریاچه مارمیشو در غرب این شهر قرار دارد. این شهر به علت آب و هوای معتدل و داشتن مناظر زیبا، یکی از شهرهای گردشگری ایران محسوب میشود. جمعیت این شهر ۵۷۷٬۳۰۷ نفر میباشد و نیز جمعیت شهر در سال ۲۰۰۵ میلادی، ۷۸۷٬۲۵۴ نفر پیشبینی شدهاست . بلندی ارومیه از سطح دریا ۱۳۳۲ متر است
ارومیه مرکز استان آذربایجان غربی و نیز مرکز شهرستان ارومیه است .
واژهٔ ارومیه از ترکیب دو واژه آشوری اور (شهر) + میه (آب) تشکیل شدهاست. ارومیه به صورت اورمو، اورومیه و اورمیه تلفظ میشود .
ارومیه در جلگهٔ گسترده و سرسبزی به درازای ۷۰ کیلومتر و به پهنای ۳۰ کیلومتر واقع شده که ارومیه یکی از شهرهای ایران و مرکز استان آذربایجان غربی و نیز مرکز شهرستان ارومیه است. این شهر طبق سرشماری سال ۱۳۸۵ با ۵۷۷٬۳۰۷ نفر جمعیت، دهمین شهر پرجمعیت ایران بهشمار میآید
مردم
ساکنین شهر ارومیه را ترک ها ، کردها، اقلیتی ازآشوریها و ارمنیها نیز در این شهر زندگی میکنند. لازم به ذکر است ترکیب جمعیتی این شهر همان طور که در ادامه آمده است در زمان شاه عباس صفوی تغییر یافته است. طبق یک مطالعه دیگر از ترکیب قومی خانوارهای نمونه و مورد بررسی در سطح شهر ارومیه که حدود سال ۱۳۷۹ انجام گرفت نشان میدهد که ترکزبانان ۸۵٫۷٪ درصد خانوارهای نمونه را به خود اختصاص داده و کردزبانها حدود ۱۰٫۵٪ بودهاند. در این آمارگیری نمونهای درصد آشوریها، فارسزبانها و ارمنیها در شهر ارومیه به ترتیب ۱٫۷، ۱٫۶ و ۰٫۵ بود.
اکثر ترکهای ارومیه شیعه مذهب میباشند ولی تعداد زیادی ترکهای سنی حنفی و شافعی مذهب نیز در داخل شهر و در بیش از ۲۵ روستا از جمله، بالو، قولنجی، کهریز، گلتپه، گجین و ولینده زندگی میکنند. در ارومیه شماری از ترکزبانهای اهل حق نیز زندگی میکنند. مذهب کردهای ساکن ارومیه نیز اکثرا سنی است
محصولات کشاورزی
انگور و سیب از عمده محصولات کشاورزی شهر ارومیه میباشد. سایر محصولات کشاورزی: گردو، تخمه آفتابگردان و کدو، هلو، زردآلو ، شلیل ،سیب ، گیلاس.
فاصله ارومیه تا تهران در صورت عبور از پل شهید کلانتری (پل میانگذر دریاچه ارومیه) ۷۸۰کیلومتر است. همچنین فاصله ارومیه تا تبریز ۱۳۵ کیلومتر میباشد. شهر ارومیه دارای فرودگاه فعال بینالمللی است. استان آذربایجان غربی با چهار کشور ترکیه، عراق، ارمنستان و آذربایجان همسایه میباشد و کنسولگری ترکیه در این شهر مشغول فعالیت میباشد
رئیس اداره حفاظت محیط زیست آستارا گفت: «بر اثر خشکسالی و عدم تأمین آب زمینهای کشاورزی منطقه تالاب استیل آستارا کاملاً خشک شده است».
به گزارش سرویس اجتماعی آفتاب اصغر خودکار امروز در گفتگو با خبرنگار فارس در آستارا با بحرانی خواندن وضعیت تالاب استیل آستارا افزود: «خشکسالی بر محیط زیست این تالاب طبیعی که به عنوان مهمترین زیستگاه پرندگان در منطقه مطرح است تأثیر به سزایی دارد به طوری که یک فاجعه برای محیط زیست تالاب در اکوسیستم خشکی و آبی خواهد بود».
وی با بیان اینکه تنها میتوان امید به رحمت الهی داشت،گفت:« تالاب استیل آستارا از اهمیت خاصی برای ما برخوردار است و برای حفظ آن تمام تلاش خود را خواهیم کرد».
خودکار ادامه داد: «امسال به دلیل کمآبی و استفاده بیرویه آب این زیستگاه طبیعی برای آبیاری شالیزارهای منطقه از دو ماه گذشته شاهد کاهش آب تالاباستیل بودیم که در حال حاضر متأسفانه گیاهان آبزی به راحتی در سطح آب اندک تالاب دیده میشوند و کف تالاب نیز قابل مشاهده و کاهش اکسیژن زندگی موجودات آبی و میکروسکوپی تالاب را به مخاطره انداخته است».
رئیس اداره حفاظت محیط زیست آستارا لایروبی کامل تالاب را در میزان ورودی آب به تالاب و حجم آن اثرگذار دانست و تصریح کرد: «هر چند آب موجود در تالاب همه ساله در فصل کشاورزی موجب نجات اراضی کشاورزی میشود، اما در عین حال موجب مرگ تالاب و نابودی زیستگاه پرندگان و انواع گونههای ماهیان این تالاب است که مسئولان شهرستان باید برای حفظ و رعایت حقآبه این تالاب بینالمللی نظارت بیشتری داشته باشند تا شاهد تلفشدن موجودات درون تالاب نباشیم».
تالاب استیل آستارا 138 هکتار وسعت دارد و در پنج کیلومتری شهرستان مرزی آستارا واقع در ناحیه جنوب و بین دو روستای عباس آباد در دامنه رشتهکوههای البرز قرار دارد و مشرف به جاده اصلی رشت و آستارا است.
ضلعغربی آن پوشیده از جنگل و پوششهای سبز گیاهی است و در ضلع شرقی آن درختان توسکای شناور منظره بسیار جالب توجهی را بوجود آورده است که در بهار و تابستان استراحتگاه مسافران بوده و از نظر گردشگری یکی از جاذبههای مهم تلقی میشود.
از ویژگیهای مهم این تالاب وجود ماهیان مشهوری مانند کپور و اردک ماهی است همچنین این تالاب طبیعی جایگاه پرندگان کمیاب بوده که برای زاد و ولد از اروپای مرکزی، ماورای خزر و مناطق قطبی به این منطقه مهاجرت میکنند که مهمترین آن چینگیر نوکسرخ است
جنگلهای هیرکانی
جنگلهای شمال ایران ( جنگلهای هیرکانی یا خزری ) با مساحت کنونی در حدود یک ملیون و هشتصد و چهل و هشت هزار هکتاردر حاشیه جنوبی دریای خزر و در امتداد دامنه های شمالی رشته کوه البرز از استارا درغرب تا گلیداغی در شرق قرار گرفته اند . البته در گذشته سرتاسر جلگه های شمال ( حدفاصل دریای خزر تا البرز ) را نیز شامل می شده است . تخریب انسانی از دو حاشیه فوقانی و پایینی جنگل در دهه های اخیر کاهش قابل توجه سطح این جنگلها را در پی داشته است
از لحاظ تقسیم بندی جهانی این جنگلها جزء جنگلهای پهن برگ خزان کننده با اقلیم نیمه مدیترانه ای مرطوب هستند. میانگین بارندگی سالیانه از 600 میلیمتر در شرق ( گرگان ) تا دو هزار میلیمتر در غرب جنگلها ( بندر انزلی ) در نوسان است . بر اساس روش آمبرژه نیمرخ شمالی البرز از جلگه به سمت ارتفاعات بالاتر دارای اقالیم مرطوب معتدل , مرطوب سرد ( بالاتر از 2000 متر ) و اقلیم ارتفاعات فوقانی ( بالاتر از 2500 متر ) می باشند . گاهی اوقات اقلیم مرطوب معتدل که مخصوص ارتفاعات پایین و کوهپایه هاست در ارتفاعات بالاتر نیز وارد می شود
جوامع جنگلی ناحیه رویشی هیرکانی : جوامع جلگه و ارتفاعات پایین ( عمدتا بلوط شمشادستان , توسکاستان , توسکا لرگستان , جامعه انجیلی ), دامنه های متوسط ( عمدتا انجیلی ممرزستان , بلوط ممرزستان ) , دامنه های مرتفع ( راشستان و راش - ممرزستان ) و جوامع ارتفاعات فوقانی و مرز جنگل ( شامل گونه های غالب اوری , لور , سرو سابینا و کامونیس ) . جوامع راش - مشهورترین و گسترده ترین گونه درختی جنگلهای کوهستانی شمال - کلیماکس بخش وسیعی از جنگلهای هیرکانی را به خود اختصاص داده اند ؛ در زیر تصاویری از جوامع راش ایران مشاهده می شود
بطور کلی جنگلهای شمال ایران دارای 80 گونه درختی ، 50 گونه درختچه ای ، و صدها گونه علفی یکساله و چند ساله هستند . از مشهورترین درختان آن می توان راش ، بلوط ، توسکا ، ممرز ، افرا ، انجیلی ، نارون ، زبان گنجشک ، گیلاس وحشی ، بارانک ، سرخدار ، نمدار ، شمشاد ، لرگ ، لیلکی ، خرمندی ، آزاد ، انجیر و ... را نام برد .از درختچه های این جنگلها نیز ازگیل زالزالک ، زغال اخته ، الوچه وحشی ، انار ، جل ، خاس ، کوله خاس ، سیب وحشی و ... قابل ذکر هستند ...
چهره متفاوتی از این جنگلها نیز در اذربایجان شرقی و در منطقه ارسباران به چشم میخورد که به عقیده برخی جنگلشناسان مستقلا با نام جنگلهای ارسباران در طبقه بندی جنگلهای ایران یاد می شود .
افزايش مصرف كاغذ در جامعه از يك طرف نشانگر توسعه يافتگي بوده، ولي از طرفی ، فشار غيرقابل تحملي را به منابع طبيعي و محيطزيست وارد ميكند...
در گذشته نوشتهها روى پوست حيوانات نوشته مىشد، بعدها کاغذهاى دستساز از الياف گياهى ساخته شدند.... کلمهٔ کاغذ از زبان سانسکريت وارد زبان فارسى شده و لفظ اروپايى آن از کلمهٔ پاپيروس يونانى ستpaper ...جسم کاغذ الياف بههم آميختهٔ سلولز است...متاسفانه اکنون بخش عمدهٔ کاغذ جهان از مغز چوب بهدست مىآيد...و اين امر حيات جنگل ها را تهديد می کند...
حدود دو میلیون سال پیش به دنبال آخرین حركات دوران سوم زمين شناسی ، كوههاى تالش و البرز از زیر دریاها بیرون آمدند ... با وجود اين كوه هاى بلند در جنوب گیلان ، گذر ابرهاى بارانزا به سوى فلات ایران بندرت صورت مى گرفت و کم کم اقلیم مرطوبى بر كرانه هاى جنوبى دریاى خزر تسلط يافت که موجب شد تا جلگه های شمالی ايران از گیاهان مختلفى پوشیده شده و پوشش جنگلى با ارزشی در كوههاى گیلان پديد آید ...
طبیعت شتاب ندارد ...و انسان نیز تا پیش از اختراع ماشین مانند سایر موجودات بی هیچ شتابی و با آهنگی متناسب با آهنگ طبیعت از آن برداشت می کرد و به عنوان یکی از حلقه های زنجیره ی حیات همزیستی مسالمت آمیزی با کره ی زمین و موجودات روی آن داشت...زمین ! این تنها کره ی مسکون
پیش از استفاده از پوست حیوانات ، سنگ تنها وسیله ای بود که روی آن می شد نوشت ... به فرمان داریوش اول شاهنشاه هخامنشی بر صخره های بلند كوه بیستون كه چشمه های دامنه های آن محل اُطراق كاروانیان ملتهای بزرگ آن زمان چون آشوری ها، بابلی ها بود , كتیبه ی مفصلی به سه زبان معروف آن عصر یعنی پارسی قدیمی، ایلامی و بابلی نوشتند ... مانند یك روزنامه دیوار ...
چينىها اولين ملتى بودند که در جهان موفق به اختراع کاغذ شدند ... و مصريان باستان نیز ، در زمان های دور ، از پاپيروس ، گياهی که در کناره های رود نيل می روييد کاغذ ساختند... و همچنین آمده است که : فضل ابن يحيى برمکى نخستين کسى بود که در بغداد کارخانه کاغذسازى داير کرد... و به اين ترتيب در قرن ۴ هـ .ق. کاغذسازى در بغداد رواج تام داشت....از مشهورترين شهرهاى ايران که در کاغذسازى شهرت داشته خونا يا خونج است... مهمترين کاغذهائى که توسط مسلمانان ساخته شد کاغذ سليماني، طلعي، نوحي، فرعوني، جعفري، طاهري، مأموني، منصورى و چينى و هانى بود...
اگر چه تمدن باستان مصریان ، همزمان با تمدن های سومریان و بابلی و آشوریان شکوفا شد اما کار مصریان از نظر شکل کتاب و مواد نوشتنی با آنها تفاوت بسیار داشت. ماده نوشتنی آن برگ « پاپیروس» بود . از قلم مو مانندی به منزله ابزار نگارش استفاده می شد و شکل کتاب آنها طومار پاپیروس نام داشت و نگارش آنها به خط تصویری ( هیروگلیف) انجام می گرفت...
ابتدا پاپیروس ها به حالت رشته رشته به طول cm 20 بريده شده و پس از شش روز که درون آب قرار داده شد ند .. چوب بزرگی کوبیده شده و به حالت ضربدری مانند دو رشته گیسو قرار داده شده و کوبیده می شوند. و این کار باز ها تکرار می شود تا زمانی که پاپیروس ها به حالت صفحه ی تخته ی شطرنج در آیند ... سپس قسمت های آماده شد به وسیله ی ژلاتین به هم چسبانده شده تا کاغذی از جنس پاپیروس ساخته شود...
در سال ۱۷۹۹ ميلادى و حدود ۱۲۱۴ هـ .ق. يک جوان فرانسوى بنام لوئى دوبرت ماشين کوچکى ساخت که کاغذ تهيه مىکرد...تا قبل از آن ساخت کاغذ به روش دستی انجام می گرفت...امروزه کشورهاى سويس، آلمان و ژاپن در ساخت کاغذ مقدم بر کشورهاى ديگرند و انواع و اقسام کاغذهاى سفيد و رنگى را توليد مىکنند...
کاغذ از زمان اختراع آن تا امروز ، قابل اعتمادترين وسيله ی انتقال انديشه بشر بوده است و نقش مهمى در جمعآورى و ذخيرهٔ اطلاعات و دانش بشر دارد. از اينرو با پيدايش مرکب و صنعت چاپ و مواد رنگى اين انديشه بشرى با ابزارى نوين در آميخت.آنچه از مدارک و مستندات تاريخى برمىآيد، اين است که صنعت کاغذسازى از قرن هفتم هجرى به بعد در ايران وجود داشته و گسترش يافته است...
به موجب نوشتهٔ گوستالوبون در کتاب تمدن اسلام و عرب اختراع کاغذ از پنبه و پارچه کهنه نیز از ابتکار مسلمانان است...این گونه که با جوشاندن قطعات پارچه های کهنه و پنبه ، آن را به صورت خمير در آورده و سپس صفحهٔ تورى ريزبافت فلزى يا پارچهٔ ای را با فاصلهٔ معينى داخلى خميرمايه قرار داده و پس از آن که خميرمايه بر آن چهارچوب می نشست آنرا بيرون آورده و پس از خشک شدن آنرا از روى چهارچوب برداشته و آهار زده و آماده ی نوشته شدن بر آن مىشد ...
در شيو هٔ مشابه ديگر، چوب يا الياف نباتى را پس از جوشاندن ، با یک نوع چسب محلول در آب ترکیب کرده و سپس ترکيب بدست آمده را از پارچهاى عبور مىدادند تا لايه کاغذى به ضخامت مورد نظر روى پارچه تشکيل شود
اولين کارخانهٔ کاغذسازى قبل از جنگ دوم جهانى در ايران تأسيس شد اما موفق نبود...حدود پنجاه و چند سال پيش کارخانهٔ دست دومى از خارج وارد شد و در کرج نصب گرديد، اما آن نیز تبديل به کارخانه ی مقواسازى شد. در سال ۱۳۲۶ هجرى شمسى شرکتى با سرمايهگذارى چند تن از جمله حسنعلى حکمت و دکتر صلح دوست و ژرژ عيسائيان تأسيس شد که خوراک آن کاغذهاى باطله ادارات و سازمانها بود و منطقهٔ آن ورامين بود. اما بعد از ملى شدن صنعت نفت اين تلاش ناموفق ماند.
سالانه دو تا سه درصد جنگل ها در كشورهاي جهان سوم در حال نابودي است، با ادامه اين وضع تا 40 سال آينده تمام جنگل ها در جهان سوم از بين خواهد رفت. اين درحالي است كه تمام جنگل هاي اروپا از بين رفته و اكنون جنگل هاي اين منطقه، جنگل هاي ثانوي و انسان ساخت بوده و جنگل كهن در اين منطقه وجود ندارد...حفظ تنوع زيستي براي بشر حائز اهميت است و جنگل هاي شمال در نيمكره شمالي منحصر به فرد و بهترين الگو براي اين مهم است به همين خاطر جنگل هاي شمال ايران بايد به عنوان يك ذخيره گاه براي نسل هاي آينده محافظت شود... به همبن منظور در ۱۳۴۴ اولين کارخانه کاغذسازى در هفت تپه خوزستان با استفاده از باگاس نیشکر ايجاد شد و در ۱۳۴۶ شرکت کاغذ پارس تأسيس شد... این شرکت با استفاده از تفاله ی نیشکر یا باگاس راه اندازی شد و تا اکنون نیز این کارخانه از باگاس بدست آمده از کارخانه ی های تولید شکر , کاغذ تحریر و چاپ تولید میکند
با آنکه رايانه ها به همه جا از جمله اداره ها راه يافته اند اما سيتم بوروکراتيک اداری ايران هنوز وابستگی شديدی به کاغذ دارد...هنوز برای هر کار کوچکی ، هر اداره ای و هر تشکيلاتی مدام فتو کپی از مدارک و شناسنامه تقاضا می کند... و مشق های پايان ناپذير در کلاس های ابتدايی...
در حالیکه در برخی از کشور های پیشرفته به مدارس بدون کتاب می اندیشند و به تدریج نوت بوک یا رایانه های قابل حمل جای کوله پشتی دانش آموزان را می گیرد و اما هنوز در ایران و بسیاری از کشور ها بار سنگین آموختن بر دوش جنگل هاست... هر کودک ايرانی می تواند فاصله ی کره ی زمين تا مريخ را با کلماتی که در دفتر به عنوان مشق شب در طول دوران تحصيل می نويسد ، پر کند ... دفتر هايی که به سرعت سياه می شود و به دور انداخته می شود...
اکنون در بسیاری از کشور ها کامپیوتر می تواند نه فقط جای نامه نگاری های بین آدم ها را ، بلکه حتی به عنوان بایگانی پرونده های اداری در ادارات و از آن مهم تر جای دفتر و کتاب دانش آموزان را بگیرد
صنايع چوب و کاغذ سال گذشته ۷۵۰ هزار متر مکعب از جنگلهای شمال کشور را مورد "بهره برداری" قرار داده است... یکی از دیده بانان جهان می گوید :برخورد تخريبي با اين جنگلها برای ساخت کاغذ و الوار های چوب مثل آن است كه تنها يك پارچ آب داشته باشيم و از آن براي آبپاشي استفاده كنيم!»
آيا نوادگان ما هم ميتوانند جنگلهاي شمال را ببينند ؟ يا آنها هم مثل ما كه در آرزوي شنيدن صداي ببر مازندران مانديم اما صداي ناله ببر باغوحش را ميشنويم، ديده حسرتبارشان را بر مزارع چوب ميدوزند. مزارعي كه به جاي جنگل روئيده است تا عطش سيريناپذير و ديوانهوار به كاغذ را فرونشاند
طرح بازیافت کاغذ با هدف استفاده بهینه از کاغذ باطله و تبدیل آن به انواع مرغوب ، با احداث کارخانه هایی با ابزار پیشرفته با سرمایه گذاری خارجی قرار بود به زودی اجرا شود ... در این طرح کاغذها به صورت مرغوب تری بازیافت شده و به جای استفاده برای صنایع کارتن سازی ، در صنعت نشر به کار گرفته خواهد شد این اقدام در جهت تا مين بخش کوچکی از مصرف کاغذ در کشور و همچنین حفظ منابع طبیعی و عدم آلودگی محیط زیست می تواند موثر باشد...
در مقايسه با توليد و بازيافت كاغذ، آمارها نشانگر اين است كه علاوه بر نجات و همچنین حلوگیری از نحریب بخش قابل توجهی از درختان و جنگل ها ، در بازيافت كاغذ بيش از 40 درصد از انرژي مورد نياز براي استحصال تا مرحله پخت كاغذ صرفهجويي صورت ميگيرد ضمن اين كه از ورود حدود 290 تن گاز دياكسيد كربن به هوا جلوگيري ميشود...
یکی از تولیدات جنبی تولید شکر از نیشکر ، که در اثر بازیافت برای تولید کاغذ بسیار مناسب است باگاس نام دارد...
با تمهیداتی از سوی مسئولین کشور ، می توان به جاى دور ريخته شدن باگاس و سوختن آن در بيابان هاى خوزستان ، با احداث كارخانجات كاغذ این حقایق تلخ را به تحقق رویای شیرینی بدل کرد...
به راستى كه جايگزين كردن مواد ديگرى به جاى چوب هاى جنگلى براى توليد خمير كاغذ بخش عظيمى از جنگل هاى كشور را نجات خواهد داد
و در صورت افتتاح کارخانه ی کاغذ سازی سلمان که در تاریخ ... و طی جلسه ای با حضور مسئولان ... کشور به تصویب رسید ، با استفاده از ملیون ها تن باگاس که حاصل کار سه کارخانه ی شکر امام خمینی (ره) و امیر کبیر و دعبل خزایی است می توان برای تهیه و توليد سالانه ۳۵۰ مليون تن کاغذ مرغوب ، افتخار بزرگی را در حفاظت از جنگل های شمال را به خود اختصاص دهد ... متاسفانه در حال حاضر هر ساله این میزان باگاس تولید شده با صرف هزینه ای گزاف جمع آوری و به عنوان پسماند نا مطلوب در بیابان های مجاور کارخانجات پراکنده می شود ...
۳۲ درصد از وزن خالص نيشكر را باگاس(تفاله خشك)تشكيل ميدهد، سالانه هزينه بالايي در اين شركت صرف دفع باگاس ميشود و همچنين سوزاندن اين ماده معضلات زيست محيطي فراواني را به دنبال دارد... در حالی که باگاس بين صدو هشتاد تا دويست کيلو گرم و زن دارد که شامل هفتاد درصد فيبر است که برای توليد نئوپان و تخته ی نيمه فشرده ی ام دی اف به مصرف می رسد و سی در صد پيت است که برای تهيه ی خوراک دام می تواند مورد استفاده قرار گيرد
امسال يك ميليون و 6۰۰هزار تن باگاس توليد و در انتظار بازيافت خواهد بود... سالانه هزينه بالايي درشركت صرف دفع باگاس ميشود و همچنين سوزاندن اين ماده معضلات زيست محيطي فراواني را به دنبال دارد...۲۰ميليارد ريال هزينه حمل و دفع باگاس در سال گذشته بوده است...
چند روز ديگر روز های امتحان و پایان سال تحصيلي می رسد ... تنههاي باستاني درختان جنگلهاي شمال در پايان هر سال تحصيلي سر از زبالهداني بيبازيافت درميآورد.
در سال 82 بحث دولت سبز مطرح شده اما اکنون بعد از گذشت بیش از چهار سال تنها چيزي كه از طرح یاد شده ديده ميشود همان نامهپراكنيهاي هميشگي و اغلب بيحاصل در هزارتوي بيانتهاي ديوانسالاري است
در صورت عدم استفاده از ۶/۱ ميليون تن باگاس بايد حدود يك ميليون و ۲۷۰ هزار مترمكعب چوب مصرف شود كه اين مقدار چوب معادل رويش سالانه ۴۵۷ هزار هكتار جنگل است و در صورتی که به حال خود رها شود دست به خود سوزی می زند...زيرا حاوی الکل است و با سوختن باگاس گويی جنگل های شمال است که می سوزد
در راستای تحقق مدیریت پسماند ها که علاوه بر جلوگیری از آلودگی محیط زیست فواید بسیاری را برای کشور مان دارد فعالیت رسمی شرکت صنایع کاغذ سلمان فارسی برای احداث کارخانه ساخت خمیر کاغذ - کاغذ چاپ و تحریر از باگاس نیشکر اغاز نشده متوقف شد ... و متاسفانه ، همچنین برنامهريزي و پيگيري براي احداث سه كارخانه ديگر نيز که به صورت جدي در دستور كار توسعه نيشكر قرار داشت به تعویق و حتی به بوته ی فراموشی سپرده شد ...هر يك از اين كارخانهها توانايي توليد۸۷۵۰۰ هزارو تن كاغذ چاپ و تحرير را در سال می توانستند داشته باشند كه در مورد احداث آنها با بانكهاي صادرات و ملي مذاكراتي انجام گرفته بود
تنها با مصرف بخشى از ۳۲۵ هزار تن باگاس توليدى كشت و صنعت هفتگانه، سالانه ۸۰ هزار تن كاغذ چاپ و تحرير در كارخانه كاغذ پارس توليد مى شود !
بايد توجه داشت كه استفاده از كارخانجات توليد باگاس به كاغذ و ديگر كارخانجات بازيافتى توليد مقوا و كارتن پاسخگوى نياز مملكت مى شوند...
باگاس خام مرطوب پس از دریافت از کارخانه ی تولید شکر توسط دستگاه های مخصوص, مغز گیری مرطوب می شود...مغز حاصل به عنوان ماده ی اولیه ی خوراک دام برای کارخانه ی خوراک دام ارسال شده و باگاس مغز گیری شده در انبار های روباز نگهداری می شود دستگاه پخت در باگاس تحت حرارت و فشار معین با سود سوز آور و زمان مشخص قسمت اعظم لینکن خود را به شکل تریکبی سیاهرنگ از دست می دهد و الیاف سلولزی آن آزاد می شود که پس از شستشو های لازم به صورت خمیر قهو ای رنگی در برج های ذخیر نگاهداری می شود ... ماده ی سیاهرنگ جهت بدست آوردن سود سوز آور بکار رفته بهکوره ی بازیابی مواد شیمیایی ارسال می شود...خمیر قهوه ای رنگ سپس به واحد رنگبری هدایت شده تا در مجاورت سایر مواد شیمیایی و انجام فعل و انفعالات لازم و شستشوی نهایتا به خمیر سفید تبدیل شود...از این مرحله به بعد خمیر سفید شده پس از اضافه نمودن الاف بلند و سایر مواد افزودنی در طول ماشین تولید کاغذ به دستگاه تولید کاغذ فرستاده می شود...در قسمت برش و بسته بندی کاغذ بخشی از کاغذ ها به صورت رول در عرض های مختلف آماده و بخش دیگری به صورت ورق در ابعاد متفاوت بریده و بسته بندی شده و به بازار مصرف عرضه می شودبا ورو کاعذ های تولید شده از باگاس نیشکر به اهداف با ازرشی می توان دست یافت
تامین کاعذ مورد نیاز کشور
صرفه جویی در ارز برای واردات کاعذ
ایجاد بازار کار برای جوانان این مرز و بوم
جلوگیری از آلوده شدن محیط ریست با گاز های ناشی از سوختن باگاس
جلوگیری از نابودی جنگل های شمال
نزدیک شدن به قیمت اقتصادی تولید شکر
نزدیک شدن به خودکفایی در امر تولید شکر و قطع وابستگی از واردات کاغذ و شکر
اعتلای فرهنگی در اثر رفع کمبود کاغذ و گرانی آن
دستیابی به اقتدار ملی در اثر رسیدن به اقتدار اقتصادی
این ها همه گوشه ای از دستاورد های طرح توسعه ی نیشکر و صنایع جانی ست
هزينه تامين مواد اوليه مورد نياز براى توليد يك تن خميركاغذ از تنه درختان, يك ميليون و ۲۰۰ هزار ريال و از باگاس نيشكر فقط ۱۴۰ هزار ريال است
توليد فعلى باگاس حدود يك ميليون و ششصد هزار تن است كه در آينده نزديك به دو ميليون تن و پس از راه اندازى تمامى كارخانه هاى توليد شكر، ميزان توليد آن به سه ميليون تن خواهد رسيد
به هر حال دولت در اجراي اصول 45 و 50 قانون اساسي، طرح صيانت از جنگلها را در سال 82 بهتصويب رساند. اكنون چهار سال از آن تاريخ گذشته است اما متأسفانه اظهارات دكتر اصيليان خبر از واقعيت ديگري ميدهد...در ايران تنها كمتر از يك درصد از كاغذهاي مصرفي بازيافت ميشود.» و اگر آستین ها را برای بازیافت زائدات کشاورزی بالا نزنیم همان اصلی ترین پرسش :
آيا نوادگان ما هم ميتوانند جنگلهاي شمال را ببينند يا آنها هم مثل ما كه در آرزوي شنيدن صداي ببر مازندران مانديم اما صداي ناله ببر باغوحش را ميشنويم، ديده حسرتبارشان را بر مزارع چوب ميدوزند. مزارعي كه به جاي جنگل روئيده است تا عطش سيريناپذير و ديوانهوار به كاغذ را فرونشاند ...
چه اصراری ست که در کشوری بیابانی همچون ایران برای تولید کاغذ از این همه مواد زاید کشاورزی قابل باز یافت چشم پوشی کرده و به قیمت نابودی جنگل های بی جایگزین ، به قطع درختان دست بزنیم...
چگونه ميتوان بازيافت كاغذ را جدي گرفت در حالي كه جنگلهايمان به شكل ميليونها قطعه كاغذ بيفايده در ميان دستان خسته اربابرجوعها و كارمندان بيانگيزه، بيهوده دست به دست ميچرخد ...
به نام خدا
خلاصه ی سکانس آغازین
غروب / خارجی / کوچه و خیابان
تصویر : پسر بچه ای 7 یا 8 ساله درسنین دبستان کاغذ های آلوده را از میان زباله های داخل کبسه های زباله که در جلو منازل گذاشته شده اند بر داشته و در گونی نایلونی بزرگی در گاری دستی قرار می دهد ... جعبه ی کیک و کاغذ کادو ها نشان از جشن تولد کودکی در شب گدشته دارد ... کودک رباله جمع کن یکی از کاغذ کادو ها را که به نظرش قشنگ می ـید و خیلی هم کثبف نشده بر می دارد و تا کرده و جیب خود قرار مب دهد ... او سپس در میان زباله ها به کتاب فارسی کلاس دوم بر می خورد... کتاب را برداشته و در گوشه ای که با نور چراغ سر در یک خانه ی لوکس در شمال شهر زوشن شده می نشیند و کتاب را با علاقه ورق می زند ... به صفحه ی سرود می رسد سرود ایران زیبا ... شروع می کند زیر لب به خواندن سرود
صدا:
آمبیانس ترافیک و خیابان و همهمه ی پرندگان در هنگام غروب... افکت خش خش کاغذ های زباله و ورق زدن کتاب ... صدای سرود زیر لب خواندن توسط بچه و بعد صدا در میان صدای گروه بچه هامی گم شود
دیزالو درسکانس اول
خلاصه ی سکانس اول:
روز/ خارجی/مدرسه ای روستایی در منطقه ای جنگلی در جومه ی آستارا
تصویر :
مناظری از نمای بیرونی ساختمان مدرسه که در میان درختان جنگلی آستارا احاطه شده......پرچم ایران بر فراز ساختمان مدرسه آخرین پلان این سکانس است
صدا:
صدای آمبیانس محیط ... مثل صدای عبور باد از میان شاخه ها ی درختان و آواز پرندگان و ...صدای دسته جمعی بچه ها در حال تمرین و خواندن سرود ایران زیبا (شاعر: مصطفی رحمان دوست) با ارگ که گاهی به دلیل اشتباده خواندن بچه ها توسط معلم سرود خواندن متوقف می شود، از داخل کلاس مدرسه به گوش می رسد :
بچه های دسته جمعی: ـخوب و عزیزی ایران زیبا جانم به فدایت!
معلم : ـ نه بچه ها ، به نداره گوش کنید:جانم فدایت متوجه شدید
: جـــــــــــــــــــــــــــانــــــــــــــــــــــم فـــــــــــــــــــــدایـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــت
ملاحظات:
تیتراژ فیلم ، در همین سکانس بر روی فیلم در هنگام گفتن جانم فدایت ظاهر می شود :
نجات آخرین نسل جنگل های پهن برگ دوران سوم زمین شناسی
خلاصه ی سکانس دوم
روز /خارجی / مونتاژی صدا: صدای سرود خواندن بچه ها خلاصه ی سکانس سوم: روز/ خارجی / داخل کلاس و مناظر جنگل اطراف شهر زیبای آستارا از همان زاویه ی دید تصویر: درخت ها یک یک قطع شده و فرو می افتند...ابتدا با تبر و بعد با اره ی برقی...تصاویری از جنگل های نابود شده... تصاویر از پنجره ی همان کلاس که روی هره ی آن یک پرنده نشسته .... با افتادن آخرین درخت که با صدای مهیبی همراه است با تصویر درشت چند پرنده از هره ی پنجره ی کلاس می پرند ... صدا : صدای خش خش کاغذ در صدای تبر و کم کم صدای اره برقی گم می شود...سرود خواندن متوقف می شود گفتار متن: افزایش مصرف کاغذ در جامعه از یک طرف نشانگر توسعه یافتگی بوده، ولی فشار غیرقابل تحملی را به منابع طبیعی و محیطزیست وارد میکند » ملاحضات:
سکانس سوم (الف) آرشیو یا ساخته شده توسط دکوراتور تصویر : تصویر یک تکه پوست آهو که بر روی آن با حروف میخی نوشته شده ... می توان از بخشی از فیلم های تاریخی سینمایی استفاده کرد ... صدا: گفتار متن :در گذشته نوشتهها روى پوست حیوانات نوشته مىشد، بعدها کاغذهاى دستساز از الیاف گیاهى ساخته شدند.... کلمهٔ کاغذ از زبان سانسکریت وارد زبان فارسى شده و لفظ اروپایى آن از کلمهٔ پاپیروس یونانى ست.. paper جسم کاغذ الیاف بههم آمیختهٔ سلولز است...متاسفانه اکنون بخش عمدهٔ کاغذ جهان از مغز چوب بهدست مىآید.و این امر حیات جنگل ها را تهدید می کند
خلاصه ی سکانس چهارم: روز خارجی / جنگل های شمال تصویر : نما های مختلفی از جنگل های دست نخورده و انبوه کوخ های اطراف آستارا و دره ی زیبای حیران صدا: حدود دو میلیون سال پیش به دنبال آخرین حرکات دوران سوم زمین شناسی ، کوههاى تالش و البرز از زیر دریاها بیرون آمدند ... با وجود این کوه هاى بلند در جنوب گیلان ، گذر ابرهاى بارانزا به سوى فلات ایران بندرت صورت مى گرفت و کم کم اقلیم مرطوبى بر کرانه هاى جنوبى دریاى خزر تسلط یافت که موجب شد تا جلگه های شمالی ایران از گیاهان مختلفى پوشیده شده و پوشش جنگلى با ارزشی در کوههاى گیلان پدید آید ... ملاحظات:
خلاصه ی سکانس پنجم مسیر عبور قطار/خارجی/روز تصویر قطاری از برابر دوربین عبور می کند درختی با اره ی برقی بریده می شود و می افتد ... مسیر ریل راه آهن از میان جنگل عبور می کند کودکی در کلاس سر از دفتر بر می دارد و با صدای افتادن درخت از پنجره به جنگل نگاه می کند
صدا: صدای عبور قطار و گفتار متن روند تخریب جنگل ها با انقلاب صنعتی سرعت گرفت صدای اره ی برقی و افتادن درخت
ملاحظات: افتادن درخت با استفاده از روش اسلو موشن اتفاق می افتد تا تاثیر دراماتیکش بر بیننده بیشتر باشد کودکی در کلاس متوجه صدای مهیب افتادن درخت می شود... صدایی مثل صدای رعد
خلاصه ی سکانس ششم آرشیو از فیلم های مستند سیاه و سفید در باره ی انقلاب صتعنی + تصویر کره ی زمین از ماه تصویر قطعات بریده ی شده درختان که به کمک جریان آب از سویی و از سویی دیگرتوسط تریلر ها و کامیون ها به سوی کارخانه ها و کارگاه های صنایع چوب روانه هستند....تصاویری از کره زمین که از ماه برداشته شده است... تصاویر زوم بک می شوند و کم کم نقطه نظر از ما از زمین دور و دور تر می شود و صدا ها هم دورتر و دور تر ه ...
صدا صدای اره برقی های مختلفی از دور دست های کره ی زمین بگوش می رسد... یکی روشن می شود یکی خاموش و دوباره صدای آن دیگری شنیده می شود... افکت رود خانه گفتار متن: طبیعت شتاب ندارد ... و انسان نیز تا پیش از اختراع ماشین مانند سایر موجودات بی هیچ شتابی و با آهنگی متناسب با آهنگ طبیعت از آن برداشت می کرد و به عنوان یکی از حلقه های زنجیره ی حیات همزیستی مسالمت آمیزی با کره ی زمین و موجودات روی آن داشت زمین ! این تنها کره ی مسکون ملاحظات:
خلاصه ی سکانس هفتم: روز /خارجی /تپه های باستانی شهر شوش تصاویری از کتیبه ی بیستون و کاخ داریوش در شوش تصویر : تصاویری از کتیبه ی کوه بیستون ... و نما هایی از ویرانه های کاخ داریوش در شوش که اکنون دیگر به علفزارهایی خود رو تبدیل شده است... سرستون های شکسته کاخ ...و و و ... صدا : گفتار متن: پیش از استفاده از پوست حیوانات ، سنگ تنها وسیله ای بود که روی آن می شد نوشت ... به فرمان داریوش اول شاهنشاه هخامنشی بر صخره های بلند کوه بیستون که چشمه های دامنه های آن محل اُطراق کاروانیان ملتهای بزرگ آن زمان چون آشوری ها، بابلی ها بود , کتیبه ی مفصلی به سه زبان معروف آن عصر یعنی پارسی قدیمی، ایلامی و بابلی نوشتند ...در واقع این کتیبه مانند یک روزنامه دیواریست که در آن زمان جای سایر وسایل امروز روابط عمومی از قبیل جراید، تلویزیون، فیلم و .. را گرفته است ... موسیقی ملاحظات: خلاصه ی سکانس هشتم: روز/ داخلی / تصویر: پلان هایی از کتب قدیمی ایرانی و در صورت امکان کتب چینی و عربی صدا: اولین ملتى که در جهان موفق به اختراع کاغذ گردید چینىهاى بودند... اما مىگویند فضل ابن یحیى برمکى نخستین کسى بود که در بغداد کارخانه کاغذسازى دایر کرد... و به این ترتیب در قرن ۴ هـ .ق. کاغذسازى در بغداد رواج تام داشت....از مشهورترین شهرهاى ایران که در کاغذسازى شهرت داشته خونا یا خونج است... مهمترین کاغذهائى که توسط مسلمانان ساخته شد کاغذ سلیمانی، طلعی، نوحی، فرعونی، جعفری، طاهری، مأمونی، منصورى و چینى و هانى بود ملاحظات: خلاصه ی سکانس نهم: فیلم آرشیوی از اهرام مصر تصویر : استفاده از بخش هایی از فیلم اهرام مصردر باره استفاده ار پاپیروس برای ساخت کاغذدر مصر باستان... پلان هایی از رود نیل و نوعی نی که در اطراف رود عظیم نیل می روید ... پایپروس صدا: بخش عمدهٔ کاغذ جهان از مغز چوب بهدست مىآید. جسم کاغذ الیاف بههم آمیختهٔ سلولز است...اما در زمان های دور مصریان باستان از پاپیروس گیاهی که در کناره های رود نیل می رویید کاغذ ساختند... ملاحظات:
خلاصه ی سکانس دهم آرشیو، مستندی از مصر باستان تصویر : نما هایی از اهرام مصر و همچنین از طومار های نوشته شده بر روی پاپیروس صدا: گفتار متن تمدن باستان مصریان همزمان با تمدن های سومریان و بابلی و آشوریان شکوفا شد اما کار مصریان از نظر شکل کتاب و مواد نوشتنی با آنها تفاوت بسیار داشت. ماده نوشتنی آن برگ « پاپیروس» بود . از قلم مو مانندی به منزله ابزار نگارش استفاده می شد و شکل کتاب آنها طومار پاپیروس نام داشت و نگارش آنها به خط تصویری ( هیروگلیف) انجام می گرفت... ملاحظات: خلاصه ی سکانس یازدهم: ارشیو تصویر : تصاویری ازمراحل تهیه کاعذ از پاپیروس صدا: ابتدا پاپیروس از مزارع کنار جلگه ی نیل بریده شده، به کارخانه آورده می شود. سپس به حالت رشته رشته به طول cm 20 بریده شده و به مدت شش روز درون آب قرار داده می شوند.. بعد از این کار رشته ها با چوب بزرگی کوبیده شده و به حالت ضربدری دو رشته گیسو بر روی هم قرار داده شده و باز کوبیده می شوند. سپس رشته ی دوم و سوم بر روی پارچه قرار داده شده و کوبیده می شود. و این کار تا زمانی انجام می گیردتا پاپیروس ها به حالت صفحه ی تخته ی شطرنج در می آید ... سپس قسمت های میانی به وسیله ی ژلاتین به هم چسبانده شده تا کاغذی از جنس پاپیروس ساخته می شود... ملاحظات: خلاصه ی سکانس دوازدهم: آرشیو: تصویر : فیلم آرشیوی و یا عکس ارشیوی از اولین کارخانه ی کاغذ سازی... تصاویری از کارخانه های مدرن امروزی مانند کاذخانه ی چوکا... صدا: گفتار متن: در سال ۱۷۹۹ میلادى و حدود ۱۲۱۴ هـ .ق. یک جوان فرانسوى بنام لوئى دوبرت ماشین کوچکى ساخت که کاغذ تهیه مىکرد...تا قبل از آن ساخت کاغذ به روش دستی انجام می گرفت...امروزه کشورهاى سویس، آلمان و ژاپن در ساخت کاغذ مقدم بر کشورهاى دیگرند و انواع و اقسام کاغذهاى سفید و رنگى را از ................................. تولید مىکنند... ملاحظات:
تصویر : کو ه ها و جنگل ها و دریاچه ی استیل و شالیراز ها و دریا و دره ی حیران و و و
ملاحظات:
این سکانس زیبایی سرزمین مان ایران و غنای مائده های خدادادی همچون جنگل ها و رود ها و دره های پوشیده از درختان و دشت ها و و و و اینکه همه ی اینها باید باقی بماند برای همین نسلی که اکنون پشت نیمکت ها ست یعنی : «نسل آینده » را اشاره دارد...
ملاحظات:
گفتار متن:
خلاصه ی سکانس سیزدهم:
داخلی/ موزه /...
تصویر:
نامه ها و کتاب ها و طومار های قدیمی که در موزه ها نگاه داری می شوند...تصاویری از کتبه های خشتی و سنگی ( منشور کورش کبیر)...
صدا:
گفتار متن:
کاغذ از زمان اختراع آن تا امروز ، قابل اعتمادترین وسیله ی انتقال اندیشه بشر بوده است و نقش مهمى در جمعآورى و ذخیرهٔ اطلاعات و دانش بشر دارد. از اینرو با پیدایش مرکب و صنعت چاپ و مواد رنگى این اندیشه بشرى با ابزارى نوین در آمیخت.آنچه از مدارک و مستندات تاریخى برمىآید، این است که صنعت کاغذسازى از قرن هفتم هجرى به بعد در ایران وجود داشته و گسترش یافته است...
ملاحظات:
خلاصه ی سکانس چهاردهم:
عکس هایی دایره المعارف
تصویر:
تصویر کاغذ های قدیمی ...کتب و متون و طومار ها در موزه ها...
صدا:
گفتار متن:
در کتاب تمدن اسلام و عرب نوشته ی گوستالوبون، اختراع کاغذ از پنبه و پارچه ی کهنه از ابتکارات مسلمانان است.. به این صورت که قطعات پارچه و پنبه را پس از جوشاندن به صورت خمیر در مىآورند. سپس با آب مخلوط کرده تا آماده گردد. آنگاه صفحهٔ یا پارچهٔ توری ریزبافت را با فاصلهٔ معینى داخلى خمیرمایه کرده و پس از آن که خمیرمایه بر آن چهارچوب نشست. آنرا بیرون آورده تا آب خشک شود... سپس آنرا از روى چهارچوب برداشته و لاى نمد و یا کاغذ کاهى گذاشته زیر پرس قرار مىدهند. پس از خشک شدن و صاف شدن، آنها را آهار کرده و استفاده مىشود( می توان این ها را خیلی خلاصه اشاره کرد)
در شیو هٔ مشابه دیگر، چوب یا الیاف نباتى را به مدت زیاد در آب مىخیساندند و سپس مىکوبیدند و به شکل خمیر در آورده و یک نوع چسب محلول در آب را به آن مىزدند. این ترکیب را از پارچهاى عبور مىدادند تا لایه کاغذى به ضخامت موردنظر روى پارچه تشکیل شود.
ملاحظات:
خلاصه ی سکانس پانزدهم:
آرشیوی
تصویر:
فیلم یا عکس های آرشیوی از اولین کارخانه ی کاغذ سازی در ایران
صدا:
گفتار متن:
اولین کارخانهٔ کاغذسازى قبل از جنگ دوم جهانى در ایران تأسیس شد اما موفق نبود...حدود پنجاه و چند سال پیش کارخانهٔ دست دومى از خارج وارد شد و در کرج نصب گردید، اما تبدیل به مقواسازى شد. در سال ۱۳۲۶ هجرى شمسى شرکتى با سرمایهگذارى چند تن از جمله حسنعلى حکمت و دکتر صلح دوست و ژرژ عیسائیان تأسیس شد که خوراک آن کاغذهاى باطله ادارات و سازمانها بود و منطقهٔ آن ورامین بود. اما بعد از ملى شدن صنعت نفت این تلاش ناموفق ماند.
ملاحظات:
خلاصه ی سکانس شانزدهم (الف )
پلان مونتاژی
خارجی / روز / کارخانه در میان جنگل + ویلا سازی
تصویر : پلان های هوایی جنگل های شمال از بالگرد و نما هایی از افتادن درخت ها و همچنین نما هایی از ویلا سازی در زمینهای جنگل خط تولید یک کارخانه ی کاغذ سازی
صدا:
گفتار متن:
سالانه دو تا سه درصد جنگل ها در کشورهای جهان سوم در حال نابودی است، با ادامه این وضع تا 40 سال آینده تمام جنگل ها در جهان سوم از بین خواهد رفت. این درحالی است که تمام جنگل های اروپا از بین رفته و اکنون جنگل های این منطقه، جنگل های ثانوی و انسان ساخت بوده و جنگل کهن در این منطقه وجود ندارد...حفظ تنوع زیستی برای بشر حائز اهمیت است و جنگل های شمال در نیمکره شمالی منحصر به فرد و بهترین الگو برای این مهم است به همین خاطر جنگل های شمال ایران باید به عنوان یک ذخیره گاه برای نسل های آینده محافظت شود
خلاصه ی سکانس شانزدهم
روز/داخلی/خط تولید کاغذ در کارخانه ی پارس
تصویر:
تصاویری از خط تولید کاغذ به صورت گذرا در داخل کارخانه ی کاغذ پارس
صدا:
به همبن منظور در ۱۳۴۴ اولین کارخانه کاغذسازى در هفت تپه خوزستان با استفاده از باگاس نیشکر ایجاد شد و در ۱۳۴۶ شرکت کاغذ پارس تأسیس شد... این شرکت با استفاده از تفاله ی نیشکر یا باگاس راه اندازی شد و تا اکنون نیز این کارخانه از باگاس بدست آمده از کارخانه ی های تولید شکر , کاغذ تحریر و چاپ تولید میکند
ملاحظات
خلاصه ی سکانس هفدهم:
سکانس مونتاژی ار مصرف بی رویه ی کاغذ:
تصویر :
اطاقی در اداره... نمایی درشت از سطل کاغذ های باطله که زیر میز کارمندی قرار دارد و کاغذی مچاله شده چند لحظه یک بار در آن می افتد... کودکی دبستانی در خانه سرگرم انجام تکالیف است... مشق او خط خوردگی پیدا می کند و او صفحه را پاره کرده و از ابتدا می نویسد... صفحه های کنده شده در اطراف دیده می شود...او صفحه های تکالیفش را می شمارد... دسته های کاغذ که درون یک دستگاه فتو کپی قرار داده می شود ... جوانی دسته ای از آگهی های تبلیغاتی را از درز در خانه ها به داخل حیاط می ریزد... کارتن های خالی که جلو در مغازه ها توی جوی آب افتاده اند...
صدا:
گفتار متن:
با آنکه رایانه ها به همه جا از جمله اداره ها راه یافته اند اما سیتم بوروکراتیک اداری ایران هنوز وابستگی شدیدی به کاغذ دارد...هنوز برای هر کار کوچکی ، هر اداره ای و هر تشکیلاتی مدام فتو کپی از مدارک و شناسنامه تقاضا می کند... و مشق های پایان ناپذیر در کلاس های ابتدایی...
ملاحظات:
خلاصه ی سکانس هجدهم:
روز /داخلی /کلاس درس
تصویر:
دست های کوچک بچه های دبستانی که یک یک صفحه های سیاه شده ی مشق را به آموزگار عرضه می کند و او با کشیدن خطی آن ها را نشانه می گذارد...
صدا:
گفتار متن:
در حالیکه در برخی از کشور های پیشرفته به مدارس بدون کتاب می اندیشند و به تدریج نوت بوک یا رایانه های قابل حمل جای کوله پشتی دانش آموزان را می گیرد و اما هنوز در ایران و بسیاری از کشور ها بار سنگین آموختن بر دوش جنگل هاست... هر کودک ایرانی می تواند فاصله ی کره ی زمین تا مریخ را با کلماتی که در دفتر به عنوان مشق شب در طول دوران تحصیل می نویسد ، پر کند ... دفتر هایی که به سرعت سیاه می شود و به دور انداخته می شود...
ملاحظات
خلاصه ی سکانس نوزدهم:
روز /داخلی / یا کارخانه
تصویر:
تصاویری از کارخانه های تولید کاغذ مثل چوکا
صدا:
گفتار متن:
صنایع چوب و کاغذ سال گذشته ۷۵۰ هزار متر مکعب از جنگلهای شمال کشور را مورد "بهره برداری" قرار داده است... یکی از دیده بانان جهان می گوید :برخورد تخریبی با این جنگلها برای ساخت کاغذ و الوار های چوب مثل آن است که تنها یک پارچ آب داشته باشیم و از آن برای آبپاشی استفاده کنیم!»
ملاحظات:
خلاصه ی سکانس بیستم:
شب/ داخلی /اطاق پشت میز تحریر
تصویر:
اطاق تاریک است و نور یک شمع تنها نور صحنه است... جوانی پشت میز تحریر کوچکی نشسته...و با قلم و دوات نامه می نویسد و و نگاهش گاهیاو بر عکسی از پدر و مادرش که روی میز است می خزد ...
صدا:
موسیقی ارام اما خزن انگیز...زمانی انسان به اندازه نیازش از طبیعت بر داشت می کرد که آن مقدار ناچیز به حساب می آمد... و نامه های کاغذی اصلی ترین وسیله ی رفع دلتنگی به هنگام دوری از عزیزان بود
ملاحظات:
این پلان برای القای دوری عزیزان و نقش کاغذ در رفع دلتنگی های جدایی ست است... و تاکید بر این نکته که زمانی ، نامه هایی که بر روی کاغذ نوشته می شد گاهی تنها وسیله برای ارتباط عزیزان با هم بوده است...
خلاصه ی سکانس بیست و یکم
روز / داخلی/در ورودی خانه / دریچه ی پست بر روی در
تصویر:
نور صبحگاهی از قسمت های شیشه های رنگی درراهرو به داخل راهرو می تابد... گلدان هایی از شمعدانی بر روی پله ها چیده شده است...زنی میان سال با نگاهی به دریچه ی پست به آبیاری گلدان ها می پردازد... صدای خفیف افتادن پاکت او را متوجه می کند... با خوشحالی آبپاش را زمین می گذارد و نامه را از پای در بر می دارد...
صدا:
موسیقی:
ملاحظات:
برای نشان دادن فاصله بین دو شهر ، با استفاده از عناصر تصویری مثل سمبل ها (مثل گلدان های شمعدانی برای نشان دادن ایران و ...) بر فرق های دو محل وقوع داستان تاکید خواهد شد...
خلاصه ی سکانس بیست و دوم:
شب/ داخلی / اطاق دختر دانشجو
تصویر:
دختر دانشجویی پشت میز کامپیوتر است... او نسرگرم چت کردن است و دوربنی هم به کامپیوترش وصل است ... دوستش را میبیند
صدا:
موسیقی
ملاحظات:
خلاصه ی سکانس بیست و سوم:
شب /داخلی/ اطاق + رارو های بایگانی یک اداره + جلوی مدرسه در هنگام تعطیل شدن با فوکوس کردن روی کیف ها و کوله پشتی های بچه ها
تصویر :
دختر دیگری در جایی دیگر با همآن دختر در همان لحظه چت می کند و او نیز دوستش را با دوربین میبیند .../ زنی از یکی از قفسه های بایگانی پرونده ی قطوری را بر می دارد که کلی خاک بر روی به هوا بلند می شود / بچه ها تعطیل شده اند و کوله پشتی ها و کیف های سنگین را با به زحمت حمل می کنند
صدا:
موسیقی
گفتار متن: اکنون در بسیاری از کشور ها کامپیوتر می تواند نه فقط جای نامه نگاری های بین آدم ها را ، بلکه حتی به عنوان بایگانی پرونده های اداری در ادارات و از آن مهم تر جای دفتر و کتاب دانش آموزان را بگیرد ...
ملاحظات:
خلاصه ی سکانس بیست و چهارم:
غروب/ خارجی/ جنگل ها ی از بین رفته
تصویر:
نمای عمومی از جنگل های تنک شده...درختان از بیخ بریده شده که تنها ریشه های آن به جا مانده...
صدا:
آیا نوادگان ما هم میتوانند جنگلهای شمال را ببینند یا آنها هم مثل ما که در آرزوی شنیدن صدای ببر مازندران ماندیم اما صدای ناله ببر باغوحش را میشنویم، دیده حسرتبارشان را بر مزارع چوب میدوزند. مزارعی که به جای جنگل روئیده است تا عطش سیریناپذیر و دیوانهوار به کاغذ را فرونشاند
ملاحظات:
خلاصه ی سکانس بیست و پنجم:
غروب /خارجی/ خیابان
تصویر :
آفتاب در حال غروب است ... چند نفر در سنین مختلف، گونی بر دوش ، لا بلای زباله های جلو خانه ها را می گردند و کاغذ و مقوا جمع آوری می کند... در دور دست ها آفتاب غروب می کند ... تصویر افتاب در حال غروب، دیزالو می شود در کوچه ی طویلی که پسر به شکل زیگزاگی به در همه ی خانه های آن کوچه سر می زند و همراه با غروب افتاب او هم کم کم از دور بین دور می شود ...
صدا:
طرح جدید بازیافت کاغذ با هدف استفاده بهینه از کاغذ باطله و تبدیل آن به انواع مرغوب ، با احداث کارخانه ای با ابزار پیشرفته با سرمایه گذاری خارجی به زودی اجرا خواهد شد .»در این طرح کاغذها به صورت مرغوب تری بازیافت شده و به جای استفاده از صنایع کارتن سازی ، در صنعت نشر به کار گرفته خواهد شد این اقدام در جهت تا مین بخش کوچکی از مصرف کاغذ در کشور و همچنین حفظ منابع طبیعی و عدم آلودگی محیط زیست موثر است...
ملاحظات :
در این سکانس نیز می توان با کنار هم گذاشتن پلان هایی از کاغذ هایی که به زباله تبدیل می شوند و کودکانی که به شغل زباله جمع کنی مشغولند و کارگاه های بازیافت که به شیوه های غیر اصولی و غیر قانونی و غیر بهداشتی و در کار بازیافت کاغذ از زباله ها هستند پرداخت... مونتاژ پارالل (موازی) که کم کم سرعت می گیرد ارتباط بین دور ریختن کاغذ و بازیافت غیر بهداشتی و آلودگی محیط زیست و نا بودی جنگل ها را نشان داد
خلاصه ی سکانس بیست و ششم
شب/ داخلی/ کارگاه بازیافت کاغذ و مقوا
تصویر:
پلان هایی انبار کاغذ هایی که از زباله ها استخراج و جمع آوری شده... نما هایی از چهره ی کارفرما و کارکنان کارگاه غیر قانونی... و حمل و نقل کاغذ های باطله و مراحل کار بازیافت...
صدا:
آمبیانس و افکت کارگاه... و گفتار متن:
برای تولید هر تن کاغذ در کشور ۱۵ اصله درخت تنومند قطع می شود. این در حالی است که به رغم روند روبه کاهش سطح جنگل های کشور همچنان مصرف کاغذ خصوصاً در تهران روبه افزایش است و این کاغذها بعد از هر بار مصرف بدون اینکه مجدداً به چرخه تولید برگردند در زیر خاک می پوسند و به آلودگی هرچه بیشتر آب و خاک می افزایند. نزدیک به ۱۰ درصد معادل ۷۵۰ تن از زباله های تهران را در روز کاغذ تشکیل می دهد در حالی که کمتر از ۱۰۰ تن آن بازیافت می شود
ملاحظات:
خلاصه ی سکانس بیست و هفتم الف :
روز /داخلی/ آشپزخانه
تصویر:
خانمی در آشپزخانه کاغذ را در زباله دان می اندازد اما خانمی دیگر یک سطل اضافی دیگر برای زباله های خشک مثل کاغذ قرار داده و مثلا جعبه ی شیرینی و روز نامه را در آن می اندازد... او بعد به طرف پنجره می رود و آن را باز می کند و با نفس عمیقی به منظره ی قله ی دماوند در آسمان پاک از آلودگی نگاه می کند و به گلدان های روی هره ی پنجره آب می دهد
صدا:
گفتار متن: در مقایسه با تولید و بازیافت کاغذ، آمارها نشانگر این است که در بازیافت کاغذ بیش از 40 درصد از انرژی مورد نیاز برای استحصال تا مرحله پخت کاغذ صرفهجویی صورت میگیرد ضمن این که از ورود حدود 290 تن گاز دیاکسید کربن به هوا جلوگیری میشود
خلاصه ی سکانس بیست و هشتم
خارجی کشت و صنعت های نیشکر روز
تصویر:
تصاویری از کشت صنعت های سلمان و فارابی و میرزا کوچک خان و امیر کبیر و تابلوی سر در کشت و صنعت ها و محل احداث کارخانه ی کاغذ سلمان
صدا:
گفتار متن
با افتتاح کارخانه ی کاغذ سازی سلمان که در تاریخ ... و طی جلسه ای با حضور مسئولان ... کشور به تصویب رسید با استفاده از ضایعات نیشکر یعنی باگاس یا تفاله ی نیشکر برای تهیه ی کاغذ می توان با تولید سالانه ۳۵۰ ملیون تن کاغذ افتخار بزرگی در حفاظت از جنگل های شمال را به خود اختصاص خواهد داد
ملاحظات:
خلاصه ی سکانس بیست و نهم ا:
روز / خارجی /کامیون های حمل باگاس
تصویر:
تصاویری از دفع باگاس حاصله از کارخانه تولید شکر در کشت و صنعت نیشکر سلمان
صدا:
در حال حاضر بیش از ... ملیون تن باگاس که حاصل کار سه کارخانه ی شکر امام خمینی (ره) و امیر کبیر و دعبل خزایی هر ساله تولید شده و با صرف هزینه ای گزاف جمع آوری و به عنوان پسماند نا مطلوب در بیابان های مجاور کارخانجات پراکنده می شود...
ملاحظات
خلاصه ی سکانس سی ام :
روز /خارجی/ تپه های بزرگ باگاس در بیابان
تصویر:
تصاویر دور و نزدیک از باگاس های دفع شده و تلنبار شده
صدا:
گفتار متن
باگاس چیست , یکی از تولیدات جنبی تولید شکر از نیشکر ، باگاس نام دارد
ملاحظات :
خلاصه ی سکانس سی و یکم : سکانس مونتاژی در پلان های کوتاه تصویر : درو نیشکر بوسیله ی دروگر های مکانیکی نیشکر قطاری از کامیون های منتظر تخلیه ی در محوطه ی کارخانه ی شکر خروج کیسه های شکر از خط تولید در کارخانه های تولید شکر شرکت توسعه ی نیشکر و صنایع جانبی... و ار طرفی خروج باگاس یا تفاله ی نیشکر نما هایی از نقاله های حمل باگاس صدا:ا فکت باد در نیزار و موسیقی گفتار متن: ۳۲ درصد از وزن خالص نیشکر را باگاس(تفاله خشک)تشکیل میدهد، سالانه هزینه بالایی در این شرکت صرف دفع باگاس میشود و همچنین سوزاندن این ماده معضلات زیست محیطی فراوانی را به دنبال دارد... در حالی که باگاس بین صدو هشتاد تا دویست کیلو گرم و زن دارد که شامل هفتاد درصد فیبر است که برای تولید نئوپان و تخته ی نیمه فشرده ی ام دی اف به مصرف می رسد و سی در صد پیت است که برای تهیه ی خوراک دام می تواند مورد استفاده قرار گیرد ملاحظات: این سکانس خلاصه ای از تبدیل بیایان های خوزستان به مزارع نیشکر را تا تحویل محصول بدست امده به کارخانه را تعقیب می کند و مراحل کاشت و داشت و برداشت نیشکر در حد اقل زمان ممکن معرفی می شود... زیرا ضرورت اصلی فیلم مسئله ی باگاس و استفاده از آن برای ساخت کاغذ است
خلاصه ی سکانس سی و دوم : روز خارجی محوطه ی خارجی کارخانه تصویر: مراحل جمع آوری باگاس از پایانه ی خط تولید شکر به دو روش قدیمی و جدید صدا: آمبیانس محوطه کارخانه... گفتار متن: امسال یک میلیون و ٨٠٠هزار تن باگاس تولید و در انتظار بازیافت خواهد بود... سالانه هزینه بالایی درشرکت صرف دفع باگاس میشود و همچنین سوزاندن این ماده معضلات زیست محیطی فراوانی را به دنبال دارد...۲۰میلیارد ریال هزینه حمل و دفع باگاس در سال گذشته بوده است... ملاحظات :
خلاصه ی سکانس سی و سوم:
غروب / خارجی / سکانس مونتاژی
تصویر :
بیابان های کویر + پلان هایی از باگاس + باد دادن گندم ها + خانه ای زیبا چیده شده و یا فروشگاه لوازم چوبی
صدا:
گفتار متن :
چه اصراری ست که در کشوری بیابانی همچون ایران برای تولید کاغذ از این همه مواد زاید کشاورزی قابل باز یافت چشم پوشی کرده و به قیمت نابودی جنگل های بی جایگزین ، به قطع درختان دست بزنیم...
ملاحظات
خلاصه ی سکانس سی و چهارم :
سکانس مونتاژی
تصویر
نما هایی از بیابان های پوشیده از باگاس در حال سوختن و کنده هایی از درختان قطع شده و جنگل هایی نابود شده
صدا:
مسئولان می توانند تمهیداتی بیاندیشند تا به جاى دور ريخته شدن باگاس و سوختن آن در بيابان هاى خوزستان با احداث كارخانجات كاغذ این حقایق تلخ را به تحقق رویای شیرینی بدل کنند...
به راستى كه جايگزين كردن مواد ديگرى به جاى چوب هاى جنگلى براى توليد خمير كاغذ بخش عظيمى از جنگل هاى كشور را نجات خواهد داد
ملاحظات
خلاصه ی سکانس سی و پنجم :
سکانس مونتاژی
تصویر :
تنما های از راهرو های باریک بایگانی ادارات انبوه و تاریک + پسر بچه ای که دسته ای از اگهی ها را در جلو در خانه ای در کوچه و پیاده رو می ریزد + کاغذ هایی در پیاده رو ها از کلاس کنکور ها +خدمات لوله باز کنی + و + و + و+ همه در هم با کات های سریع و پی در پی وسعت اتلاف کاغذ را در کشور ما نشان بدهد
گفتار :
چگونه ميتوان بازيافت كاغذ را جدي گرفت در حالي كه جنگلهايمان به شكل ميليونها قطعه كاغذ بيفايده در ميان دستان خسته اربابرجوعها و كارمندان بيانگيزه، بيهوده دست به دست ميچرخد.
ملاحظات :
خلاصه ی سکانس سی و ششم:
تصویر:
تصویر درشت با قیمانده ی تنه ی درخت هایی که در جنگل قطع شده اند ... دیزالو به ورق امتحانی بچه ها که سبزی فروش سبزی در آن ها می پیچد...
صدا:
گفتار متن: تنههاي باستاني درختان جنگلهاي شمال در پايان هر سال تحصيلي سر از زبالهداني بيبازيافت درميآورد. چند روز ديگر روز های امتحان و پایان سال تحصيلي می رسد
ملاحظات:
خلاصه ی سکانس سی و هفتم:
روز /داخی / کلاس مدرسه
تصویر : معلم تک تک نمره ها را م یخواند و بچه ها در کلاس از دست معلم ورقه های امتحانی را می گیرند...مدرسه بیرون می آیند... بچه ناراضی از نمره ی امتحان با ورقه های امتحانی اش موشک درست می کند و آن را از پنجره ی کلاس به بیرون می فرستد ...
صدا:
گفتار متن :
ملاحظات:
خلاصه ی سکانس شی و هشتم:
روز / داخلی / اداره
تصویر :
خانم ماشین نویسی مشغول تایپ یک نامه است ... ارباباب رجوع آن را می گیرد و می برد روی میز بغلی برای مهر و تاریخ می گذارد و منتظر می ایستد... پشت میز کسی نیست...
صدا : افکت تایپ کردن و صدای کلید های کامپیوتر
گفتار متن :
در سال 82 بحث دولت سبز مطرح شده اما اکنون بعد از گذشت بیش از چهار سال تنها چيزي كه از طرح یاد شده ديده ميشود همان نامهپراكنيهاي هميشگي و اغلب بيحاصل در هزارتوي بيانتهاي ديوانسالاري است
ملاحظات:
خلاصه ی سکانس سی و نهم :
خلاصه ی سکانس چهل و سوم :
روز /خارجی/بيابان
تصوير :
بيابان های وسيع پوشيده از باگاس... مه دود همه جا را فراگرفته ديزالو به آتش سوزی جنگل(آرشيوی) ...
صدا:
متن گفتار فيلم:
در صورت عدم استفاده از ۶/۱ ميليون تن باگاس بايد حدود يك ميليون و ۲۷۰ هزار مترمكعب چوب مصرف شود كه اين مقدار چوب معادل رويش سالانه ۴۵۷ هزار هكتار جنگل است
در صورتی که به حال خود رها شود دست به خود سوزی می زند...زيرا حاوی الکل است و با سوختن باگاس گويی جنگل های شمال است که می سوزد...
ملاحظات:
خلاصه ی سکانس چهل و جهارم:
روز/ خارجی/ محوطه ی کارخانه ی کاغذ سلمان
تصوير:
عمليات ساختمانی کارخانه ی بازیافت کاغذ ...
صدا:
در راستای تحقق مدیریت پسماند ها که علاوه بر جلوگیری از آلودگی محیط زیست فواید بسیاری را برای کشور مان دارد فعالیت رسمی شرکت صنایع کاغذ سلمان فارسی برای احداث کارخانه ساخت خمیر کاغذ - کاغذ چاپ و تحریر از باگاس نیشکر اغاز نشده متوقف شد ... و متاسفانه ، همچنین برنامهريزي و پيگيري براي احداث سه كارخانه ديگر نيز که به صورت جدي در دستور كار توسعه نيشكر قرار داشت به تعویق و حتی به بوته ی فراموشی سپرده شد ...هر يك از اين كارخانهها توانايي توليد۸۷۵۰۰ هزارو تن كاغذ چاپ و تحرير را در سال می توانستند داشته باشند كه در مورد احداث آنها با بانكهاي صادرات و ملي مذاكراتي انجام گرفته بود...
ملاحظات:
خلاصه ی سکانس پنجم:
روز/ داخلی/کارخانه ی کاغذ پارس
تصویر:
نماهایی عمومی از داخل کارخانه در حال کار ...
صدا:
تنها با مصرف بخشى از ۳۲۵ هزار تن باگاس توليدى كشت و صنعت هفتگانه، سالانه ۸۰ هزار تن كاغذ چاپ و تحرير در كارخانه كاغذ پارس توليد مى شود !
بايد توجه داشت كه استفاده از كارخانجات توليد باگاس به كاغذ و ديگر كارخانجات بازيافتى توليد مقوا و كارتن پاسخگوى نياز مملكت مى شوند
ملاحظات:
خلاصه ی سکانس چهل و ششم:
روز/ داخلی/ کارخانه ی کاغذ سازی
تصویر:
دستگاه مغز گیری مرطوب
صدا:
افکت دستگاه های کارخانه و گفتار متن
باگاس خام مرطوب پس از دریافت از کارخانه ی تولید شکر توسط دستگاه های مخصوص
, مغز گیری مرطوب می شود
...مغز حاصل به عنوان ماده ی اولیه ی خوراک دام برای کارخانه ی خوراک دام ارسال شده
و باگاس مغز گیری شده در انبار های روباز نگهداری می شود
ملاحظات:
خلاصه ی سکانس چهل و هفتم:
روز /خارجی/دستگاه پخت
تصویر:
در مرحله ی بعدی باگاس انبار شده برای تبدیل به خمبر کاغذ ابتدا نغز گیری خیس و پس از آبگیری به دستگاه پخت که به صورت دائم کار می کند هدایت می شود
دستگاه پخت
صدا:
دستگاه پخت در
باگاس تحت حرارت و فشار معین با سود سوز آور و زمان مشخص قسمت اعظم لینکن
خود را به شکل تریکبی سیاهرنگ از دست می دهد و الیاف سلولزی آن آزاد می شود که پس از شستشو های لازم به صورت خمیر قهو ای رنگی در برج های ذخیر نگاهداری می شود
ملاحظات
خلاصه ی سکانس چهل و هشتم
داخلی/ کوره ی بازیابی مواد شیمایی
تصویر
تصاویری از کوره ی باز یابی
صدا
ماده ی سیاهرنگ جهت بدست آوردن سود سوز آور بکار رفته بهکوره ی بازیابی مواد شیمیایی ارسال می شود
ملاحظات:
خلاصه ی سکانس چهل و نهم
داخلی واحد رنگبری
تصویر
تصاویری از واحد رنگبری
صدا
خمیر قهوه ای رنگ سپس به واحد رنگبری هدایت شده تا در مجاورت سایر مواد شیمیایی و انجام فعل و انفعالات لازم و شستشوی نهایتا به خمیر سفید تبدیل شود
ملاحظات
خلاصه ی سکانس پنجاهم :
داخلی/ ماشین تولید کاغذ
تصویر
تصاویری از ماشین تولید کاغذ
صدا
از این مرحله به بعد خمیر سفید شده پس از اضافه نمودن الاف بلند و سایر مواد افزودنی در طول ماشین تولید کاغذ به دستگاه تولید کاغذ فرستاده می شود
ملاحظات
خلاصه ی سکانس پنجاه و یکم :
داخلی /قسمت برش و بسته بندی
تصوير:
تصاویری از بخش های برش و بسته بندی
صدا
در قسمت برش و بسته بندی کاغذ بخشی از کاغذ ها به صورت رول در عرض های مختلف آماده و بخش دیگری به صورت ورق در ابعاد متفاوت بریده و بسته بندی شده و به بازار مصرف عرضه
می شود
ملاحظات
خلاصه ی سکانس پنجاه دوم :
داخلی انبار کاغذ های تولید شده
تصویر
تصانیری از رول ها و بند های کاغذ که آماده اند تا روانه ی بازاز شوند
صدا
با ورو کاعذ های تولید شده از باگاس نیشکر به اهداف با ازرشی می توان دست یافت
از جمله
ملاحظات
تصویر روی یک از پلان ها فیکس مش شود و نوشته های دیجیتالی ظاهر می شود
نوشته ها:
تامین کاعذ مورد نیاز کشور
صرفه جویی در ارز برای واردات کاعذ
ایجاد بازار کار برای جوانان این مرز و بوم
جلوگیری از آلوده شدن محیط ریست با گاز های ناشی از سوختن باگاس
جلوگیری از نابودی جنگل های شمال
نزدیک شدن به قیمت اقتصادی تولید شکر
نزدیک شدن به خودکفایی در امر تولید شکر و قطع وابستگی از واردات کاغذ و شکر
اعتلای فرهنگی در اثر رفع کمبود کاغذ و گرانی آن
دستیابی به اقتدار ملی در اثر رسیدن به اقتدار اقتصادی
این ها همه گوشه ای از دستاورد های طرح توسعه ی نیشکر و صنایع جانی ست
خلاصه ی سکانس پنجاه و سوم :
سکانس مونتاژی
تصویر
تصاویری از جنگل های شمال و قطع درختان که دیزالو در نقاله ی خروج باگاس پس از تولید شکر و باز دیزالو به انبار کاعذ های تولیدی از باگاس می شود
صدا
هزينه تامين مواد اوليه مورد نياز براى توليد يك تن خميركاغذ از تنه درختان, يك ميليون و ۲۰۰ هزار ريال و از باگاس نيشكر فقط ۱۴۰ هزار ريال است
توليد فعلى باگاس حدود يك ميليون و ششصد هزار تن است كه در آينده نزديك به دو ميليون تن و پس از راه اندازى تمامى كارخانه هاى توليد شكر، ميزان توليد آن به سه ميليون تن خواهد رسيد
ملاحظات
خلاصه ی سکانس پنجاه و چهارم :
روز/ داخلی/نوشت افزار فروشی
تصویر
روز نامه فروش دسته ی روزنامه ها را از موتور پیاده می کند
کودکی با اشتیاق در حال رفتن به مدرسه است
کتاب فروش کتاب های رمان را در قفسه ها می چیند
دختر جوانی کاعذ برای نقاشی آبرنگ خریده و در حال خروج ار فروشگاه است
پسر دانشجویی مقداری پول روی پيش خوان گذاشته و کتاب های درسی دانشگاهی را بر می دارد
زنی در پشت ویترین متوجه کتاب شعری است ... بچه های روستایی در کلاس
دیزالو در تصاویر متعددی از مزارع ژکشاورزان گندم ها را به باد می دهند و بتصویر باد که در مزارع نیشکر می پیچد و بعد در شاخه های درختان جنگل می پیچد و و و
صدا
به هر حال دولت در اجراي اصول 45 و 50 قانون اساسي، طرح صيانت از جنگلها را در سال 82 بهتصويب رساند. اكنون چهار سال از آن تاريخ گذشته است اما متأسفانه اظهارات دكتر اصيليان خبر از واقعيت ديگري ميدهد...در ايران تنها كمتر از يك درصد از كاغذهاي مصرفي بازيافت ميشود.» و اگر آستین ها را برای بازیافت زاءدات کشاورزی بالا نزنیم همان اصلی ترین پرسش :
آيا نوادگان ما هم ميتوانند جنگلهاي شمال را ببينند يا آنها هم مثل ما كه در آرزوي شنيدن صداي ببر مازندران مانديم اما صداي ناله ببر باغوحش را ميشنويم، ديده حسرتبارشان را بر مزارع چوب ميدوزند. مزارعي كه به جاي جنگل روئيده است تا عطش سيريناپذير و ديوانهوار به كاغذ را فرونشاند
املاحظات : با تشکر از همه ی متخصصین :
و محقیقین و نویسندگان مقالات که با استفاده از دانش و دل سوزی ان ها این مهم و سر نوشت ساز انجام شد
ریفرنس ها:
۴ ـ مقالات و بروشور های شرکت توسعه ی نیشکر و صنایع جانبی
و بویژه مقاله باگاس از :مهندس محمد باقر گلستان مدیریت سابق محیط زیست شرکت توسعه ی نیشکر
...
نظرات ()